12. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 2

$CH_{3}-C(CH_{3})=CH-CH_{3}$ bileşiğinin IUPAC sistemine göre adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) $2$-metil-$2$-büten

B) $3$-metil-$2$-büten

C) $2$-metil-$1$-büten

D) $3$-metil-$1$-büten

E) $2$-metil-$3$-büten

Organik bileşiklerin adlandırılması, kimyada çok önemli bir beceridir. Bu soruda verilen alken bileşiğinin IUPAC sistemine göre adını adım adım bulalım:

• Adım 1: En Uzun Karbon Zincirini Belirleme

Öncelikle, çift bağı içeren en uzun karbon zincirini bulmamız gerekiyor. Bu zincir, bileşiğin ana ismini oluşturacaktır.

Verilen bileşik: $CH_{3}-C(CH_{3})=CH-CH_{3}$

Zinciri saydığımızda, çift bağı içeren en uzun zincirin 4 karbonlu olduğunu görürüz:

$\overset{1}{C}H_{3}-\overset{2}{C}(CH_{3})=\overset{3}{C}H-\overset{4}{C}H_{3}$

4 karbonlu bir alken olduğu için ana ismimiz "büten" olacaktır.

• Adım 2: Karbon Zincirini Numaralandırma

Şimdi zinciri numaralandırmamız gerekiyor. Numaralandırma yaparken şu kurallara uyarız:

• Çift bağa en küçük numarayı verecek şekilde numaralandırılır.
• Eğer çift bağın konumu her iki yönden numaralandırıldığında aynı oluyorsa, dallanmalara (sübstitüentlere) en küçük numarayı verecek şekilde numaralandırılır.

Bileşiğimize bakalım:

Yön 1 (Soldan sağa): $\overset{1}{C}H_{3}-\overset{2}{C}(CH_{3})=\overset{3}{C}H-\overset{4}{C}H_{3}$

Bu numaralandırmada çift bağ $2$. ve $3$. karbonlar arasında yer alır, yani çift bağın konumu $2$'dir. Metil grubu ise $2$. karbondadır.

Yön 2 (Sağdan sola): $\overset{4}{C}H_{3}-\overset{3}{C}(CH_{3})=\overset{2}{C}H-\overset{1}{C}H_{3}$

Bu numaralandırmada da çift bağ $2$. ve $3$. karbonlar arasında yer alır, yani çift bağın konumu yine $2$'dir. Ancak metil grubu $3$. karbondadır.

Çift bağın konumu her iki yönde de $2$ olduğu için, şimdi dallanmaya (metil grubuna) en küçük numarayı veren yönü seçeceğiz. Soldan sağa numaralandırma metil grubuna $2$ numarasını verirken, sağdan sola numaralandırma $3$ numarasını verir. Bu nedenle, soldan sağa numaralandırma doğru olanıdır.

Ana zincirimizdeki çift bağın konumu $2$ olduğu için, ana ismimiz "$2$-büten" olur.

• Adım 3: Sübstitüentleri (Dallanmaları) Belirleme ve Numaralandırma

Seçtiğimiz numaralandırmaya göre, ana zincire bağlı bir adet $CH_3$ grubu bulunmaktadır. Bu grup bir metil grubudur.

Metil grubu, $2$. karbona bağlıdır. Bu nedenle sübstitüentin adı "$2$-metil"dir.

• Adım 4: IUPAC Adını Oluşturma

Son olarak, sübstitüentleri alfabetik sıraya göre (bu soruda sadece bir tane var) ve konum numaralarıyla birlikte ana zincirin önüne yazarız. Konum numaraları ile isimler arasına kısa çizgi (-) konulur.

Sübstitüent: $2$-metil

Ana zincir: $2$-büten

Bu ikisini birleştirdiğimizde bileşiğin IUPAC adı $2$-metil-$2$-büten olur.

Bu adlandırma, seçenekler arasında A seçeneğinde yer almaktadır.

Cevap A seçeneğidir.