Su kirliliği, sürdürülebilirliği tehdit eden başlıca sorunlardandır. Bir gölde gözlemlenen aşağıdaki durumların hangisi su kirliliğine bağlı ötrofikasyonun bir göstergesi değildir?
A) Alg patlaması ve su yüzeyinin yeşile dönmesi.
B) Sudaki oksijen miktarının zamanla azalması.
C) Balık ölümlerinin artması.
D) Göl tabanında organik madde birikiminin artması.
E) Göl suyunun pH değerinin sürekli olarak artması.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Su kirliliği ve ötrofikasyon, ekosistemlerimizi tehdit eden önemli çevresel sorunlardır. Bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için öncelikle ötrofikasyonun ne olduğunu ve hangi belirtilerle ortaya çıktığını iyi anlamamız gerekiyor.
Ötrofikasyon Nedir?
Ötrofikasyon, bir su kütlesinin (göl, nehir, deniz gibi) azot ve fosfor gibi besin maddeleri açısından aşırı zenginleşmesi durumudur. Bu aşırı besin yükü genellikle tarımsal gübreler, evsel atıklar ve endüstriyel deşarjlar gibi insan faaliyetlerinden kaynaklanır. Besin maddelerinin artması, sucul bitki ve alglerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasına yol açar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Alg patlaması ve su yüzeyinin yeşile dönmesi: Bu, ötrofikasyonun en belirgin ve ilk görülen işaretidir. Aşırı besin maddeleri, alglerin hızla çoğalmasına (alg patlaması) neden olur ve suyun rengini yeşile veya kahverengiye çevirir. Bu durum, suyun ışık geçirgenliğini azaltır ve su altındaki bitkilerin fotosentez yapmasını engeller. Dolayısıyla bu, ötrofikasyonun bir göstergesidir.
- B) Sudaki oksijen miktarının zamanla azalması: Alg patlaması sonucu oluşan aşırı miktardaki algler öldüğünde, suyun dibine çökerler. Bu ölü organik maddeleri ayrıştırmak için bakteriler (ayrıştırıcılar) devreye girer. Bakteriler bu ayrıştırma sürecinde sudaki çözünmüş oksijeni yoğun bir şekilde tüketirler. Bu da sudaki oksijen seviyesinin düşmesine neden olur. Dolayısıyla bu, ötrofikasyonun bir göstergesidir.
- C) Balık ölümlerinin artması: Sudaki oksijen miktarının azalması (hipoksi veya anoksi), balıklar ve diğer sucul canlılar için hayati tehlike oluşturur. Yeterli oksijen alamayan balıklar ve diğer organizmalar ölürler. Bu da ötrofikasyonun ciddi bir sonucudur. Dolayısıyla bu, ötrofikasyonun bir göstergesidir.
- D) Göl tabanında organik madde birikiminin artması: Ölen algler, bitkiler ve diğer canlılar göl tabanına çöker. Ayrıştırıcılar tarafından tam olarak parçalanamayan bu organik maddeler, zamanla göl tabanında birikerek çamurlaşmaya ve gölün derinliğinin azalmasına neden olur. Dolayısıyla bu, ötrofikasyonun bir göstergesidir.
- E) Göl suyunun pH değerinin sürekli olarak artması: Ötrofikasyon sürecinde pH değerinde dalgalanmalar görülebilir. Gündüz alglerin fotosentez yapmasıyla karbondioksit tüketimi artar ve pH geçici olarak yükselebilir. Ancak, ölü alglerin ayrışması sırasında bakteriler karbondioksit üretirler ve bu karbondioksit suda karbonik asit oluşturarak pH'ı düşürebilir. Ayrıca, anaerobik ayrışma sonucu oluşan bazı asidik ürünler de pH'ı düşürebilir. Dolayısıyla, ötrofikasyonun genel ve sürekli bir sonucu pH'ın sürekli artması değildir; aksine, genellikle pH'ta düşüşler veya büyük dalgalanmalar gözlemlenir. Bu nedenle, pH değerinin sürekli olarak artması ötrofikasyonun tipik bir göstergesi değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, E seçeneği ötrofikasyonun bir göstergesi değildir.
Cevap E seçeneğidir.
