10. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 2

Aşağıda verilen besin zincirinde, çevresel bir kirlilik sonucu suya karışan ve biyolojik olarak parçalanamayan bir madde olan DDT'nin biyolojik birikiminin en yoğun olarak görüleceği canlı türü hangisidir?
Algler $\rightarrow$ Su Piresi $\rightarrow$ Küçük Balık $\rightarrow$ Büyük Balık $\rightarrow$ Balık Kartalı

A) Algler

B) Su Piresi

C) Küçük Balık

D) Büyük Balık

E) Balık Kartalı

Bu soruyu çözmek için öncelikle biyolojik birikim (biyomagnifikasyon) kavramını iyi anlamamız gerekiyor. Şimdi adım adım ilerleyelim:

• Biyolojik Birikim Nedir? Biyolojik birikim, çevredeki canlıların dokularında, özellikle yağ dokularında, biyolojik olarak parçalanamayan (yani vücuttan atılamayan veya dönüştürülemeyen) zararlı maddelerin zamanla birikmesi olayıdır. DDT gibi maddeler bu tür kirleticilere örnektir.
• Besin Zinciri ve Enerji Akışı: Bir besin zincirinde enerji, üreticilerden tüketicilere doğru tek yönlü olarak akar. Ancak, DDT gibi parçalanamayan kirleticiler de bu enerji akışıyla birlikte besin zincirinin basamakları arasında taşınır.
• Kirleticinin Konsantrasyonu Nasıl Artar? Besin zincirinde bir üst basamağa geçildiğinde, o basamaktaki canlılar, alt basamaklardaki birçok canlıyı tüketir. Örneğin, bir büyük balık, yüzlerce küçük balığı yiyebilir. Her küçük balığın dokusunda bir miktar DDT varsa, büyük balık bu DDT'lerin toplamını kendi dokularında biriktirir. Bu durum, besin zincirinin her basamağında tekrarlanır ve kirleticinin konsantrasyonu, zincirin yukarılarına doğru gidildikçe artar. Bu olaya biyomagnifikasyon denir.
• Verilen Besin Zincirini İnceleyelim:
  • Algler: Besin zincirinin en alt basamağında yer alan üreticilerdir. Suyu kirleten DDT'yi doğrudan çevreden alırlar.
  • Su Piresi: Algleri yiyen birincil tüketicidir. Alglerdeki DDT'yi kendi bünyesinde biriktirir.
  • Küçük Balık: Su pirelerini yiyen ikincil tüketicidir. Birçok su piresini yediği için, su pirelerindeki DDT'nin toplamını kendi dokularında biriktirir ve konsantrasyon artar.
  • Büyük Balık: Küçük balıkları yiyen üçüncül tüketicidir. Birçok küçük balığı yediği için, küçük balıklardaki DDT'nin toplamını kendi dokularında biriktirir ve konsantrasyon daha da artar.
  • Balık Kartalı: Büyük balıkları yiyen dördüncül tüketicidir ve bu besin zincirinin en üst basamağında yer alır. Birçok büyük balığı yediği için, büyük balıklardaki DDT'nin toplamını kendi dokularında en yüksek konsantrasyonda biriktirir.
• Sonuç: Biyolojik birikim ilkesine göre, besin zincirinin en üst basamağında yer alan canlı, biyolojik olarak parçalanamayan kirleticileri en yoğun şekilde biriktirir. Bu besin zincirinde en üst basamakta Balık Kartalı bulunmaktadır.

Cevap E seçeneğidir.