11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo meb Test 3

İnsanda embriyonik gelişim sürecinde morula, blastula ve gastrula evreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Morula evresi, zigotun hızlı mitoz bölünmelerle hücre sayısını artırması sonucu oluşan dut görünümlü bir yapıdır.

B) Blastula evresinde embriyo içinde blastosöl adı verilen bir sıvı dolu boşluk oluşur.

C) Gastrulasyon evresinde embriyonik tabakalar (ektoderm, mezoderm, endoderm) oluşur.

D) Gastrula evresinde hücre farklılaşması başlar ve organogenez için temel atılır.

E) Morula, blastula ve gastrula evrelerinin tamamı fallop tüpü içinde gerçekleşir.

Merhaba sevgili öğrenciler! Embriyonik gelişim, canlıların yaşam döngüsündeki en büyüleyici süreçlerden biridir. Bu soruda, insan embriyonik gelişiminin ilk aşamaları olan morula, blastula ve gastrula evreleri hakkında verilen bilgileri değerlendireceğiz. Hangi ifadenin yanlış olduğunu bulmak için her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Morula evresi, zigotun hızlı mitoz bölünmelerle hücre sayısını artırması sonucu oluşan dut görünümlü bir yapıdır.

  Bu ifade doğrudur. Döllenmiş yumurta hücresi olan zigot, fallop tüpünde rahme doğru ilerlerken "segmentasyon" adı verilen hızlı mitoz bölünmeler geçirir. Bu bölünmeler sonucunda hücre sayısı artar ancak embriyonun genel boyutu değişmez. Yaklaşık 16-32 hücreli, duta benzeyen bu katı hücre topuna morula denir.

• B) Blastula evresinde embriyo içinde blastosöl adı verilen bir sıvı dolu boşluk oluşur.

  Bu ifade de doğrudur. Morula evresinden sonra hücreler yeniden düzenlenir ve içlerinde sıvı birikmeye başlar. Bu sıvı, hücreleri dışa doğru iterek embriyo içinde "blastosöl" adı verilen bir boşluk oluşturur. Bu evredeki embriyoya insanlarda "blastosist" denir. Blastosist, dışta trofoblast hücreleri ve içte iç hücre kütlesi (embriyoblast) olmak üzere iki ana kısımdan oluşur.

• C) Gastrulasyon evresinde embriyonik tabakalar (ektoderm, mezoderm, endoderm) oluşur.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur ve gastrulasyonun temel tanımıdır. Blastosist rahim duvarına tutunduktan (implantasyon) sonra, iç hücre kütlesi hücre göçleri ve yeniden düzenlenmelerle üç ana embriyonik tabakayı (germ tabakası) oluşturur: dış tabaka (ektoderm), orta tabaka (mezoderm) ve iç tabaka (endoderm). Bu tabakalar, vücudumuzdaki tüm doku ve organların kökenini oluşturacaktır.

• D) Gastrula evresinde hücre farklılaşması başlar ve organogenez için temel atılır.

  Bu ifade de doğrudur. Gastrulasyon ile birlikte oluşan üç embriyonik tabaka, hücrelerin belirli görevler üstlenmek üzere farklılaşmasının ilk ve en önemli adımıdır. Ektoderm sinir sistemi ve deriyi, mezoderm kaslar, kemikler ve dolaşım sistemini, endoderm ise sindirim ve solunum sistemlerinin iç yüzeylerini oluşturacaktır. Bu tabakaların oluşumu, organların gelişimi (organogenez) için sağlam bir temel oluşturur.

• E) Morula, blastula ve gastrula evrelerinin tamamı fallop tüpü içinde gerçekleşir.

  Bu ifade yanlıştır. Zigotun oluşumu ve morula evresi fallop tüpünde gerçekleşir. Blastula (blastosist) evresi de fallop tüpünde başlar ve embriyo rahime doğru ilerlerken devam eder. Ancak blastosist rahime ulaştıktan sonra rahim duvarına tutunur (implantasyon). Gastrulasyon evresi ise bu implantasyondan sonra, yani embriyo rahim içinde rahim duvarına yerleşmişken gerçekleşir. Dolayısıyla, gastrulasyon fallop tüpünde değil, rahimde meydana gelir.

Bu bilgiler ışığında, embriyonik gelişim evrelerinin konumları hakkında yanlış bilgi veren seçenek E'dir.

Cevap E seçeneğidir.