11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo meb Test 3

Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Aynı ekolojik nişe sahip iki tür, aynı ortamda süresiz olarak bir arada yaşayabilir.

B) Farklı ekolojik nişlere sahip türler arasında rekabet her zaman daha şiddetlidir.

C) Kaynakların sınırlı olduğu bir ortamda, aynı ekolojik nişe sahip iki türden biri diğerini ortamdan uzaklaştırır veya yok eder.

D) Rekabetçi dışlama ilkesi sadece bitki türleri için geçerlidir.

E) Bir türün nişi, diğer türlerin nişleri ile tamamen örtüşse bile, rekabet yaşanmaz.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesi, ekolojinin temel prensiplerinden biridir ve türler arası etkileşimleri anlamamız için çok önemlidir. Bu ilke, belirli koşullar altında iki türün aynı ortamda nasıl bir arada yaşayamayacağını açıklar. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:

• A) Aynı ekolojik nişe sahip iki tür, aynı ortamda süresiz olarak bir arada yaşayabilir.

  Bu ifade, Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesine tamamen zıttır. İlke, aynı ekolojik nişi paylaşan ve sınırlı kaynaklar için rekabet eden iki türün süresiz olarak bir arada yaşayamayacağını belirtir. Bir tür diğerini dışlayacaktır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

• B) Farklı ekolojik nişlere sahip türler arasında rekabet her zaman daha şiddetlidir.

  Ekolojik nişler farklılaştıkça, türlerin kullandığı kaynaklar da farklılaşır. Bu durum, türler arası rekabetin azalmasına veya tamamen ortadan kalkmasına neden olur. Rekabet, nişler ne kadar çok örtüşürse o kadar şiddetli olur. Dolayısıyla B seçeneği yanlıştır.

• C) Kaynakların sınırlı olduğu bir ortamda, aynı ekolojik nişe sahip iki türden biri diğerini ortamdan uzaklaştırır veya yok eder.

  İşte bu ifade, Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesinin tam tanımıdır. Eğer iki tür aynı sınırlı kaynaklar için rekabet ediyorsa ve ekolojik nişleri tamamen aynıysa, daha rekabetçi olan tür, diğerini ortamdan dışlayacak (uzaklaştıracak veya yok edecek) ve o nişi tek başına kullanacaktır. Bu, ilkenin özüdür. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.

• D) Rekabetçi dışlama ilkesi sadece bitki türleri için geçerlidir.

  Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesi, bitkiler, hayvanlar, mikroorganizmalar dahil olmak üzere tüm canlı türleri için geçerli evrensel bir ekolojik prensiptir. Bu ilke, laboratuvar ortamında paramesyum gibi mikroorganizmalar üzerinde yapılan deneylerle de kanıtlanmıştır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

• E) Bir türün nişi, diğer türlerin nişleri ile tamamen örtüşse bile, rekabet yaşanmaz.

  Bu ifade de Gause'nin ilkesiyle çelişmektedir. Nişlerin tamamen örtüşmesi, kaynaklar için en yoğun rekabetin yaşanacağı anlamına gelir. Bu durumda rekabet kaçınılmazdır ve bir türün diğerini dışlamasıyla sonuçlanır. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Gause'nin rekabetçi dışlama ilkesini en doğru şekilde açıklayan ifade C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.