Giberellin hormonu, bitkilerde çeşitli fizyolojik süreçleri düzenler. Aşağıdakilerden hangisi giberellinlerin başlıca etkilerinden biri değildir?
A) Tohum çimlenmesini teşvik etme
B) Gövde uzamasını hızlandırma
C) Meyve gelişimini teşvik etme
D) Yaprak dökülmesini hızlandırma
E) Çiçeklenmeyi uyarma (özellikle uzun gün bitkilerinde)
Giberellinler, bitkilerde büyüme ve gelişmeyi düzenleyen önemli bitki hormonlarından (fitohormonlar) biridir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek giberellinlerin etkilerini ve doğru cevabı bulalım:
- A) Tohum çimlenmesini teşvik etme: Bu, giberellinlerin bilinen en önemli etkilerinden biridir. Giberellinler, tohum dormansisini (uyku halini) kırarak çimlenmeyi başlatır. Özellikle nişasta depolayan tohumlarda, nişastayı parçalayan enzimleri (örneğin $\alpha$-amilaz) sentezlemeyi uyararak embriyonun büyümesi için gerekli enerjiyi sağlar. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- B) Gövde uzamasını hızlandırma: Giberellinler, hücre bölünmesini ve hücre uzamasını teşvik ederek gövde ve sapların uzamasını sağlar. Özellikle cüce bitki çeşitlerinde giberellin uygulaması, normal boyuta ulaşmalarını sağlayabilir. Bu etki, bitkinin boyunun artmasında kritik rol oynar. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- C) Meyve gelişimini teşvik etme: Giberellinler, meyve büyüklüğünü artırabilir ve bazı durumlarda tohumsuz meyve gelişimini (partenokarpi) uyarabilir. Özellikle üzüm gibi meyvelerde salkımların seyreltilmesi ve meyve büyüklüğünün artırılması için ticari olarak kullanılır. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- D) Yaprak dökülmesini hızlandırma: Bu ifade yanlıştır. Yaprak dökülmesi (absisyon), genellikle etilen ve absisik asit (ABA) gibi hormonlar tarafından teşvik edilir. Giberellinler ise genellikle yaşlanmayı (senesens) geciktirir ve dolayısıyla yaprak dökülmesini *engelleme* veya *geciktirme* eğilimindedir. Bu nedenle, yaprak dökülmesini hızlandırmak giberellinlerin birincil etkisi değildir.
- E) Çiçeklenmeyi uyarma (özellikle uzun gün bitkilerinde): Giberellinler, bazı bitkilerde, özellikle uzun gün bitkilerinde ve vernalizasyon (soğuklama) gerektiren bitkilerde çiçeklenmeyi uyarabilir. Çiçek sapı uzamasını (bolting) teşvik ederek çiçeklenmeye zemin hazırlar. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, giberellinlerin başlıca etkilerinden biri olmayan seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
