12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo meb Test 2

Bitkilerde kök, gövde ve yaprak gibi temel organlar, farklılaşmış yapılarıyla belirli işlevleri yerine getirir. Bu organların anatomik özellikleri, işlevleriyle doğrudan ilişkilidir.
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerin kök, gövde veya yaprak organlarından birine ait bir adaptasyon ve bu adaptasyonun işlevi arasındaki eşleşmeye örnek olamaz?

A) Kök emici tüylerinin geniş yüzey alanına sahip olması $\rightarrow$ Su ve mineral emilimini artırmak.

B) Yaprak palizat parankimasının bol kloroplast içermesi $\rightarrow$ Fotosentez verimliliğini artırmak.

C) Gövde ksileminin boru şeklinde olması $\rightarrow$ Su ve minerallerin yukarı taşınımını sağlamak.

D) Yaprak kütikulasının kalın olması $\rightarrow$ Gaz alışverişini hızlandırmak.

E) Kök kaliptrasının (yüksük) bulunması $\rightarrow$ Kök ucunu toprakta ilerlerken korumak.

Bitkiler, yaşamlarını sürdürebilmek için çevrelerine uyum sağlamışlardır. Bu uyumlar, bitki organlarının (kök, gövde, yaprak) yapısal özelliklerinin (anatomik adaptasyonlar) belirli işlevleri en verimli şekilde yerine getirmesini sağlar. Soruda, bu adaptasyonlar ve işlevleri arasındaki eşleşmelerden hangisinin yanlış olduğu sorulmaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kök emici tüylerinin geniş yüzey alanına sahip olması $\rightarrow$ Su ve mineral emilimini artırmak.

  Bu eşleşme doğrudur. Kök emici tüyleri, kök yüzey alanını binlerce kat artırarak topraktan su ve minerallerin çok daha etkili bir şekilde emilmesini sağlar. Bu, bitkinin beslenmesi için hayati bir adaptasyondur.

• B) Yaprak palizat parankimasının bol kloroplast içermesi $\rightarrow$ Fotosentez verimliliğini artırmak.

  Bu eşleşme de doğrudur. Yaprakların üst kısmında bulunan palizat parankiması hücreleri, bitkide fotosentezin en yoğun yapıldığı yerdir. Bu hücrelerin bol miktarda kloroplast içermesi, güneş ışığını daha fazla yakalayarak fotosentez hızını ve dolayısıyla besin üretimini artırır.

• C) Gövde ksileminin boru şeklinde olması $\rightarrow$ Su ve minerallerin yukarı taşınımını sağlamak.

  Bu eşleşme doğrudur. Ksilem, bitkilerde su ve minerallerin köklerden yapraklara doğru tek yönlü ve kesintisiz bir şekilde taşınmasını sağlayan boru benzeri bir dokudur. Boru şeklindeki yapısı, bu taşınımın verimli olmasını sağlar.

• D) Yaprak kütikulasının kalın olması $\rightarrow$ Gaz alışverişini hızlandırmak.

  Bu eşleşme yanlıştır. Kütikula, yaprak yüzeyini kaplayan mumsu bir tabakadır. Temel görevi, bitkinin su kaybını (terlemeyi) azaltmaktır. Kalın bir kütikula, su kaybını daha da azaltır ancak aynı zamanda gazların (karbondioksit, oksijen ve su buharı) yaprağın içine veya dışına geçişini zorlaştırır. Dolayısıyla, gaz alışverişini hızlandırmak yerine yavaşlatır veya engeller. Gaz alışverişi esas olarak stoma adı verilen özel açıklıklar aracılığıyla gerçekleşir.

• E) Kök kaliptrasının (yüksük) bulunması $\rightarrow$ Kök ucunu toprakta ilerlerken korumak.

  Bu eşleşme doğrudur. Kök kaliptrası (yüksük), kök ucunu saran ve toprağın içinde ilerlerken kökün hassas büyüme noktasını (meristem) mekanik hasarlardan koruyan bir yapıdır. Bu sayede kök, toprakta rahatça ilerleyebilir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, D seçeneğindeki adaptasyon ve işlev eşleşmesi doğru değildir.

Cevap D seçeneğidir.