Türkiye'nin Karadeniz kıyı bölgelerinde, özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında şiddetli yağışlar sonucunda sıkça heyelanlar meydana gelmektedir. Bu doğal afetten korunmak için mekâna özgü çeşitli önlemler alınması gerekmektedir.
Karadeniz Bölgesi'nde heyelan riskini azaltmak için aşağıdaki uygulamalardan hangisi en uygun korunma yöntemlerinden biri değildir?
A) Yamaç eğimini azaltıcı teraslama çalışmaları yapmak.
B) Bitki örtüsünü (özellikle ağaçları) korumak ve ağaçlandırma yapmak.
C) Yamaçtaki su birikintilerini drenaj kanallarıyla uzaklaştırmak.
D) Yol ve bina yapımında yamaç dengesini bozacak kazılardan kaçınmak.
E) Akarsu yataklarına yakın bölgelere çok katlı binalar inşa etmek.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Karadeniz Bölgesi'nde sıkça görülen heyelanlar, bölgenin coğrafi yapısı (eğimli araziler), iklimi (bol yağış) ve insan faaliyetleri (yanlış arazi kullanımı) gibi faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkan ciddi bir doğal afettir. Bu afetten korunmak için doğru yöntemleri bilmek ve uygulamak hayati önem taşır. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin heyelan riskini azaltan bir yöntem olmadığını bulalım.
- A) Yamaç eğimini azaltıcı teraslama çalışmaları yapmak: Teraslama, eğimli arazilerde basamaklar oluşturarak hem suyun akış hızını yavaşlatır hem de toprağın tutunmasını artırır. Bu sayede toprağın kaymasını engelleyerek heyelan riskini önemli ölçüde azaltır. Dolayısıyla bu, uygun bir korunma yöntemidir.
- B) Bitki örtüsünü (özellikle ağaçları) korumak ve ağaçlandırma yapmak: Ağaçların ve diğer bitkilerin kökleri, toprağı bir ağ gibi sararak sıkıca tutar. Bu durum, toprağın yağmur sularıyla birlikte akıp gitmesini (erozyonu) ve kaymasını (heyelan) engeller. Ayrıca bitki örtüsü, yağmur suyunun toprağa sızmasını yavaşlatarak yamaçtaki su miktarını dengeler. Bu da çok etkili bir korunma yöntemidir.
- C) Yamaçtaki su birikintilerini drenaj kanallarıyla uzaklaştırmak: Toprağın suya doygun hale gelmesi, heyelanların en önemli nedenlerinden biridir. Suyla dolan toprak, ağırlığını artırır ve sürtünme direncini kaybederek kayganlaşır. Drenaj kanalları, yamaçtaki fazla suyu kontrollü bir şekilde uzaklaştırarak toprağın su miktarını dengede tutar ve stabilitesini artırır. Bu da uygun bir korunma yöntemidir.
- D) Yol ve bina yapımında yamaç dengesini bozacak kazılardan kaçınmak: Yamaçlarda yapılan kontrolsüz kazılar, yamaç eğimini ve doğal dengesini bozarak toprağın dayanıklılığını azaltır. Bu durum, heyelanları tetikleyebilir. Bu tür kazılardan kaçınmak veya zorunlu durumlarda mühendislik önlemleriyle (istinat duvarları, ankrajlar vb.) desteklemek, heyelan riskini azaltmak için kritik bir adımdır. Bu da uygun bir korunma yöntemidir.
- E) Akarsu yataklarına yakın bölgelere çok katlı binalar inşa etmek: Akarsu yatakları ve çevresi, genellikle gevşek ve suya doygun alüvyonlu zeminlere sahiptir. Bu bölgeler, hem taşkın riski taşır hem de zeminin taşıma kapasitesi düşük olabilir. Çok katlı binalar, zemine büyük bir yük bindirir. Akarsu yataklarına yakın, riskli bölgelere bu tür ağır yapıların inşa edilmesi, zeminin dengesini daha da bozarak heyelan ve zemin oturması gibi afet risklerini artırır. Bu, korunma yöntemi değil, aksine riski artıran ve kesinlikle kaçınılması gereken bir uygulamadır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, diğer seçenekler heyelan riskini azaltmaya yönelik doğru uygulamaları içerirken, E seçeneğindeki uygulama heyelan riskini artırıcı bir etkiye sahiptir.
Cevap E seçeneğidir.
