İnsani Gelişme Endeksi (İGE), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından ülkelerin sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve insani gelişimlerini ölçmek amacıyla kullanılan kapsamlı bir araçtır. Bu endeks, bir ülkenin insanlarının uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmeleri, bilgiye erişimleri ve iyi bir yaşam standardına sahip olmaları için ne kadar fırsat sunduğunu değerlendirir.
İGE'nin hesaplanmasında üç temel boyut ve bu boyutları temsil eden göstergeler kullanılır:
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
A) Ortalama yaşam süresi: Bu gösterge, İGE'nin "uzun ve sağlıklı yaşam" boyutunun temel bileşenidir. Bir ülkedeki sağlık hizmetlerinin kalitesi, beslenme koşulları ve genel yaşam standartları hakkında bilgi verir.
B) Eğitim seviyesi (okullaşma oranları ve ortalama eğitim süresi): Bu gösterge, İGE'nin "bilgiye erişim" veya "eğitim" boyutunun temel bileşenlerindendir. Bir toplumun bilgi birikimini ve insan sermayesini yansıtır.
C) Kişi başına düşen millî gelir (satın alma gücü paritesi cinsinden): Bu gösterge, İGE'nin "iyi bir yaşam standardı" boyutunu temsil eder. İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılama ve daha iyi yaşam koşullarına sahip olma kapasitesini gösterir.
D) Ülkenin sahip olduğu doğal kaynak rezervlerinin miktarı: Doğal kaynak rezervleri, bir ülkenin ekonomik potansiyeli veya çevresel zenginliği hakkında bilgi verebilir ancak İnsani Gelişme Endeksi'nin doğrudan bir hesaplama göstergesi değildir. İGE, insan odaklı bir endeks olup, insanların yeteneklerini ve fırsatlarını ölçer, ülkenin sahip olduğu fiziksel varlıkları değil.
E) Sağlık hizmetlerine erişim düzeyi: Bu faktör, doğrudan İGE'nin bir göstergesi olmasa da, "ortalama yaşam süresi" (A seçeneği) göstergesini doğrudan etkileyen ve onun altında yatan çok önemli bir unsurdur. Sağlık hizmetlerine erişim ne kadar iyiyse, ortalama yaşam süresi de o kadar yüksek olma eğilimindedir.
Bu bilgiler ışığında, İnsani Gelişme Endeksi (İGE) hesaplamasında doğrudan kullanılan temel göstergeler arasında "ülkenin sahip olduğu doğal kaynak rezervlerinin miktarı" bulunmamaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
