Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında ekonomik yapılar, üretim biçimleri ve toplumsal özellikler açısından önemli farklılıklar bulunur. Gelişmiş ülkeler genellikle sanayi ve hizmet sektörlerinde yoğunlaşırken, gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri genellikle tarım ve ham madde üretimine dayanır. Bu farklılıklar, ülkelerin küresel ekonomideki yerlerini ve uluslararası ilişkilerini de etkiler.
Aşağıdaki ekonomik özelliklerden hangisi, genellikle gelişmekte olan ülkelerin karakteristik bir özelliği olarak kabul edilir?
A) Millî gelir içinde hizmet sektörünün payının yüksek olması.
B) Nitelikli iş gücünün yaygın olması ve Ar-Ge yatırımlarının fazla olması.
C) Tarım sektörünün gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) içindeki payının yüksek olması.
D) İhracat ürünlerinin genellikle yüksek katma değerli sanayi ürünlerinden oluşması.
E) Gelir dağılımının daha adil ve sosyal güvenlik sistemlerinin güçlü olması.
Sevgili öğrenciler, bu soruda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik yapıları arasındaki temel farkları anlamamız isteniyor. Sorunun giriş kısmında da belirtildiği gibi, gelişmiş ülkeler genellikle sanayi ve hizmet sektörlerine odaklanırken, gelişmekte olan ülkeler tarım ve ham madde üretimine daha çok bağımlıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Millî gelir içinde hizmet sektörünün payının yüksek olması: Bu durum, genellikle gelişmiş ülkelerin bir özelliğidir. Bir ülke ekonomik olarak geliştikçe, ekonomisi tarımdan sanayiye, oradan da hizmet sektörüne kayar. Hizmet sektörü, bilgi yoğun ve yüksek katma değerli işleri içerir. Bu nedenle, bu seçenek gelişmekte olan ülkeler için doğru değildir.
- B) Nitelikli iş gücünün yaygın olması ve Ar-Ge yatırımlarının fazla olması: Nitelikli iş gücü ve araştırma-geliştirme (Ar-Ge) yatırımları, inovasyonu ve teknolojik ilerlemeyi tetikler. Bu da gelişmiş ülkelerin rekabet gücünü artıran ve ekonomilerini ileri taşıyan temel unsurlardandır. Gelişmekte olan ülkelerde ise nitelikli iş gücü ve Ar-Ge yatırımları genellikle sınırlıdır. Bu nedenle, bu seçenek de gelişmekte olan ülkeler için doğru değildir.
- C) Tarım sektörünün gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) içindeki payının yüksek olması: Sorunun giriş metninde de açıkça belirtildiği gibi, "gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri genellikle tarım ve ham madde üretimine dayanır." Bu durum, tarım sektörünün ülke ekonomisi içindeki payının yüksek olduğu anlamına gelir. Bu, gelişmekte olan ülkelerin en belirgin ekonomik özelliklerinden biridir.
- D) İhracat ürünlerinin genellikle yüksek katma değerli sanayi ürünlerinden oluşması: Yüksek katma değerli sanayi ürünleri (örneğin, ileri teknoloji ürünleri, makineler, otomobiller) ihraç etmek, gelişmiş ülkelerin ve bazı sanayileşmiş ülkelerin özelliğidir. Gelişmekte olan ülkeler genellikle ham madde veya düşük katma değerli ürünler ihraç ederler. Bu nedenle, bu seçenek gelişmekte olan ülkeler için doğru değildir.
- E) Gelir dağılımının daha adil ve sosyal güvenlik sistemlerinin güçlü olması: Adil gelir dağılımı ve güçlü sosyal güvenlik sistemleri, genellikle gelişmiş ülkelerde daha yaygındır. Bu sistemler, vatandaşların refahını ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler. Gelişmekte olan ülkelerde ise gelir eşitsizliği ve sosyal güvenlik ağlarının zayıflığı daha sık görülen sorunlardır. Bu nedenle, bu seçenek de gelişmekte olan ülkeler için doğru değildir.
Yukarıdaki analizler ışığında, tarım sektörünün GSYİH içindeki payının yüksek olması, gelişmekte olan ülkelerin en karakteristik özelliklerinden biridir.
Cevap C seçeneğidir.
