Demokrat Parti'nin $1950$'li yıllardaki iktidarı boyunca, özellikle son dönemlerinde, siyasi gerilimler artmış ve muhalefet üzerindeki baskılar yoğunlaşmıştır.
Bu durumun en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köy Enstitülerinin kapatılması
B) $6$-$7$ Eylül Olayları'nın yaşanması
C) Varlık Vergisi'nin çıkarılması
D) Tahkikat Komisyonu'nun kurulması
E) Bağdat Paktı'na üye olunması
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Demokrat Parti'nin $1950$'li yıllardaki iktidarının son dönemlerinde yaşanan siyasi gerilimleri ve muhalefet üzerindeki baskıları anlamamızı istiyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Köy Enstitülerinin kapatılması: Köy Enstitüleri, Cumhuriyet döneminin önemli eğitim kurumlarındandı. Demokrat Parti iktidara geldikten sonra, $1950$'li yılların başında bu enstitülerin kapatılması yönünde adımlar atılmış ve $1954$'te tamamen ilkokullara dönüştürülmüştür. Bu durum, DP'nin eğitim politikalarındaki değişiklikleri gösterse de, doğrudan "muhalefet üzerindeki baskıların yoğunlaşması"nın en önemli göstergesi olarak kabul edilmez. Daha çok ideolojik ve eğitim sistemiyle ilgili bir tercihti.
- B) $6$-$7$ Eylül Olayları'nın yaşanması: $1955$ yılında İstanbul'da azınlıklara yönelik yaşanan bu olaylar, Türkiye'nin uluslararası imajına zarar vermiş ve toplumsal gerilimleri artırmıştır. Hükümetin bu olaylardaki tutumu ve sonrasındaki gelişmeler eleştirilse de, bu olaylar doğrudan "muhalefet üzerindeki siyasi baskıların" bir göstergesi olmaktan ziyade, toplumsal ve azınlık politikalarıyla ilgili bir krizdi.
- C) Varlık Vergisi'nin çıkarılması: Varlık Vergisi, İkinci Dünya Savaşı yıllarında, $1942$'de çıkarılan olağanüstü bir vergiydi. Bu dönemde iktidarda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) bulunuyordu. Dolayısıyla, bu gelişme Demokrat Parti'nin $1950$'li yıllardaki iktidarı ile ilgili değildir.
- D) Tahkikat Komisyonu'nun kurulması: $1960$ yılında, Demokrat Parti iktidarının son dönemlerinde kurulan Tahkikat Komisyonu, muhalefet partilerinin ve basının faaliyetlerini soruşturmak ve engellemek amacıyla oluşturulmuştur. Bu komisyon, yargı yetkisini gasp eden, antidemokratik ve olağanüstü yetkilere sahipti. Muhalefet üzerindeki baskıyı ve siyasi gerilimi zirveye taşıyan bu adım, $27$ Mayıs $1960$ askeri darbesine giden süreçteki en önemli gelişmelerden biri olarak kabul edilir. Bu durum, soruda belirtilen "siyasi gerilimlerin artması ve muhalefet üzerindeki baskıların yoğunlaşması"nın en net ve en önemli göstergesidir.
- E) Bağdat Paktı'na üye olunması: Bağdat Paktı ($1955$), Türkiye'nin dış politikada Batı bloğuna yakınlaşma ve bölgesel güvenlik işbirliği arayışlarının bir sonucuydu. Bu, Türkiye'nin dış politika tercihlerinden biri olup, iç siyasetteki "muhalefet üzerindeki baskılar" ile doğrudan ilgili bir gelişme değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Demokrat Parti'nin iktidarının son dönemlerinde siyasi gerilimi ve muhalefet üzerindeki baskıyı en iyi yansıtan gelişme, Tahkikat Komisyonu'nun kurulmasıdır.
Cevap D seçeneğidir.
