11. sınıf felsefe 2. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 1

Jean-Paul Sartre, "Varoluşçuluk Bir Hümanizmdir" adlı eserinde, "Varoluş özden önce gelir" ilkesini savunur. Ona göre insan, önce var olur, dünyaya gelir ve daha sonra kendi eylemleriyle, seçimleriyle kendi özünü, kimliğini yaratır. Bu durum, insana büyük bir özgürlük ve aynı zamanda büyük bir sorumluluk yükler.
Sartre'ın bu görüşünden hareketle, aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

A) İnsan, kendi seçimlerinden tamamen sorumludur.

B) İnsan, dünyaya belirli bir doğayla gelmez, kendini inşa eder.

C) Özgürlük, insan için bir lanet olabileceği gibi bir nimet de olabilir.

D) İnsan, eylemleriyle kendi özünü belirlediği için kaygı duyar.

E) İnsan doğası, evrensel ve değişmez kurallarla önceden belirlenmiştir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Jean-Paul Sartre'ın varoluşçuluk felsefesinin temelini oluşturan "Varoluş özden önce gelir" ilkesini anlamamız ve bu ilkenin sonuçlarını doğru bir şekilde yorumlamamız isteniyor. Hadi bu ilkeyi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:

• Sartre'ın Temel Görüşü: "Varoluş özden önce gelir"

  Bu ilke, insanın dünyaya geldiğinde (var olduğunda) henüz belirli bir doğasının, amacının veya kimliğinin (özünün) olmadığını ifade eder. İnsan, dünyaya atıldıktan sonra kendi eylemleri, seçimleri ve sorumluluklarıyla kendi özünü, yani kimliğini ve ne olduğunu yaratır. Bu durum, insana sınırsız bir özgürlük tanırken, aynı zamanda bu özgürlüğün getirdiği tüm sonuçlardan sorumlu olma yükümlülüğünü de beraberinde getirir.

• Şimdi seçenekleri bu temel görüş ışığında değerlendirelim:
• A) İnsan, kendi seçimlerinden tamamen sorumludur.

  Sartre'a göre insan, kendi özünü kendi seçimleriyle yarattığı için, bu seçimlerin ve dolayısıyla kendi varoluşunun tüm sorumluluğunu taşır. Başka bir şeye veya dış bir güce sığınamaz. Bu ifade, Sartre'ın felsefesinin doğrudan bir sonucudur ve çıkarılabilir.

• B) İnsan, dünyaya belirli bir doğayla gelmez, kendini inşa eder.

  Bu ifade, "Varoluş özden önce gelir" ilkesinin tam da kendisidir. İnsan, önceden belirlenmiş bir "insan doğası" ile doğmaz; kendi eylemleriyle, tercihleriyle ve projeleriyle kendini sürekli olarak inşa eder. Bu ifade de Sartre'ın görüşünden çıkarılabilir.

• C) Özgürlük, insan için bir lanet olabileceği gibi bir nimet de olabilir.

  Sartre, insanın "özgürlüğe mahkum" olduğunu söyler. Bu sınırsız özgürlük, insanın kendi varoluşunu yaratma gücünü verdiği için bir nimetken, aynı zamanda bu varoluşun tüm sorumluluğunu tek başına taşıma zorunluluğu getirdiği için bir "lanet" veya "kaygı" kaynağı olabilir. Bu ikili durum, Sartre'ın felsefesinin önemli bir yönüdür ve çıkarılabilir.

• D) İnsan, eylemleriyle kendi özünü belirlediği için kaygı duyar.

  Sartre'ın "kaygı" (angoisse) kavramı, insanın kendi özünü yaratma sorumluluğundan ve bu sorumluluğun ağırlığından kaynaklanır. İnsan, her seçimiyle sadece kendini değil, tüm insanlığı da temsil ettiğini hissettiği için derin bir kaygı yaşar. Bu ifade de Sartre'ın görüşünden çıkarılabilir.

• E) İnsan doğası, evrensel ve değişmez kurallarla önceden belirlenmiştir.

  Bu ifade, Sartre'ın "Varoluş özden önce gelir" ilkesiyle tamamen çelişir. Eğer insan doğası evrensel ve değişmez kurallarla önceden belirlenmiş olsaydı, bu, insanın dünyaya gelmeden önce bir "öz"e sahip olduğu anlamına gelirdi. Oysa Sartre, insanın böyle bir önceden belirlenmiş doğası olmadığını, kendi özünü kendisinin yarattığını savunur. Dolayısıyla bu ifade, Sartre'ın görüşünden çıkarılamaz.

Bu durumda, Sartre'ın felsefesiyle çelişen ifade E seçeneğidir.

Cevap E seçeneğidir.