11. sınıf felsefe 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 1

18. yüzyıl - 19. yüzyıl felsefesi, toplumsal ve siyasal alanda büyük değişimlerin yaşandığı bir çağa denk gelir. Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi gibi olaylar, felsefi düşünceyi derinden etkilemiştir. Bu dönemin felsefesi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir saptama olacaktır?

A) Bireysel özgürlük ve toplumsal sözleşme kavramları üzerinde yoğunlaşılmıştır.

B) Felsefe, tamamen dinî dogmaların ve kilise otoritesinin etkisi altında kalmıştır.

C) Metafizik spekülasyonlar, bilimsel bilginin tamamen önüne geçmiştir.

D) Sanat ve estetik konuları, felsefi tartışmalarda hiç yer bulamamıştır.

E) İnsan aklının sınırları sorgulanmamış, her şeyi bilebileceği varsayılmıştır.

• 18. yüzyıl ve 19. yüzyıl felsefesi, Aydınlanma Çağı'nın zirvesini, Fransız İhtilali'nin getirdiği siyasi ve toplumsal dönüşümleri ve Sanayi Devrimi'nin yarattığı yeni sorunları kapsar. Bu dönem, insan aklının gücüne olan inancın arttığı, ancak aynı zamanda bu aklın sınırlarının da sorgulandığı bir zamandır.
• A) Bireysel özgürlük ve toplumsal sözleşme kavramları üzerinde yoğunlaşılmıştır.
  • Bu ifade, dönemin felsefesini en doğru şekilde yansıtır. Aydınlanma düşünürleri (John Locke, Jean-Jacques Rousseau, Montesquieu gibi) bireyin haklarını, özgürlüklerini ve devletin meşruiyetini sorgulamışlardır.
  • Toplumsal sözleşme teorileri, devletin ve toplumun nasıl oluştuğunu, bireylerin haklarını korumak için nasıl bir araya geldiğini ve iktidarın sınırlarını açıklamaya çalışmıştır. Fransız İhtilali'nin temel sloganları olan "özgürlük, eşitlik, kardeşlik" doğrudan bu felsefi düşüncelerden beslenmiştir.
  • Bu nedenle, bireysel özgürlük ve toplumsal sözleşme kavramları, dönemin siyasi ve toplumsal felsefesinin merkezinde yer almıştır.
• B) Felsefe, tamamen dinî dogmaların ve kilise otoritesinin etkisi altında kalmıştır.
  • Bu ifade yanlıştır. 18. yüzyıl, Aydınlanma Çağı olarak bilinir ve bu dönemde akıl, bilim ve bireysel sorgulama ön plana çıkmıştır. Dinî dogmalar ve kilise otoritesi sorgulanmış, hatta eleştirilmiştir. Felsefe, dinin etkisinden büyük ölçüde sıyrılarak özerk bir alan haline gelmiştir.
• C) Metafizik spekülasyonlar, bilimsel bilginin tamamen önüne geçmiştir.
  • Bu ifade de yanlıştır. Dönem, hem metafizik tartışmaların (özellikle Alman İdealizmi'nde) devam ettiği hem de bilimsel bilginin ve ampirizmin (deneyciliğin) büyük önem kazandığı bir zamandır. Isaac Newton'ın bilimsel başarıları, John Locke ve David Hume gibi düşünürlerin ampirik felsefeleri, bilimsel bilginin felsefe üzerindeki etkisini artırmıştır. Immanuel Kant ise hem rasyonalizm hem de ampirizm arasında bir sentez kurarak bilimin sınırlarını ve metafiziğin imkanını sorgulamıştır.
• D) Sanat ve estetik konuları, felsefi tartışmalarda hiç yer bulamamıştır.
  • Bu ifade kesinlikle yanlıştır. 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyılın başları, Romantizm akımının yükselişine tanıklık etmiştir. Bu dönemde Immanuel Kant'ın "Yargı Yetisinin Eleştirisi" eseriyle estetik felsefesi önemli bir yer edinmiş, Friedrich Schiller ve daha sonra Georg Wilhelm Friedrich Hegel gibi düşünürler sanat ve estetik konularına geniş yer vermişlerdir.
• E) İnsan aklının sınırları sorgulanmamış, her şeyi bilebileceği varsayılmıştır.
  • Bu ifade yanlıştır. Özellikle Immanuel Kant'ın "Saf Aklın Eleştirisi" adlı eseri, insan aklının bilgi edinme yeteneklerinin ve sınırlarının derinlemesine sorgulandığı bir dönüm noktasıdır. Kant, aklın her şeyi bilemeyeceğini, bilginin deneyimle sınırlı olduğunu ve metafizik iddiaların ancak belirli sınırlar içinde anlamlı olabileceğini göstermiştir.

Cevap A seçeneğidir.