18. yüzyıl-19. yüzyıl felsefesi, Aydınlanma Çağı'nın etkisiyle akla ve özgürlüğe verilen önemin arttığı bir dönemdir. Bu dönemde bilimsel gelişmeler, sosyal ve siyasal değişimler felsefi düşünceyi derinden etkilemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemin karakteristik özelliklerinden biri değildir?
A) İnsan aklının her türlü sorunu çözebileceği inancının yaygınlaşması.
B) Bireysel özgürlük ve haklar kavramlarının siyaset felsefesinde merkezi bir yer edinmesi.
C) Bilimsel bilginin mutlak ve değişmez olduğu düşüncesinin sorgulanmaya başlanması.
D) Evrensel bir ahlak ve hukuk anlayışının geliştirilmeye çalışılması.
E) Din ve metafizik konuların, bilim ve felsefenin önüne geçerek yeniden birincil öneme sahip olması.
18. ve 19. yüzyıl felsefesi, Aydınlanma Çağı'nın getirdiği akılcılık, özgürlük ve bilimsel ilerleme ruhuyla şekillenmiştir. Bu dönemde felsefe, insanı, toplumu ve devleti yeniden düşünme çabasına girmiştir. Şimdi seçenekleri bu dönemin genel özelliklerine göre değerlendirelim:
- A) İnsan aklının her türlü sorunu çözebileceği inancının yaygınlaşması: Bu, Aydınlanma Çağı'nın temel sloganlarından biridir. Akıl, dogmalardan ve batıl inançlardan kurtuluşun anahtarı olarak görülmüş, insan aklının evreni ve toplumu anlayıp düzenleyebileceğine dair güçlü bir inanç oluşmuştur. Bu nedenle, bu bir karakteristik özelliktir.
- B) Bireysel özgürlük ve haklar kavramlarının siyaset felsefesinde merkezi bir yer edinmesi: John Locke, Jean-Jacques Rousseau ve Montesquieu gibi düşünürler, doğal haklar, toplumsal sözleşme ve kuvvetler ayrılığı gibi kavramlarla bireysel özgürlükleri ve hakları siyaset felsefesinin merkezine yerleştirmişlerdir. Amerikan ve Fransız devrimleri bu fikirlerin somutlaşmış halleridir. Bu nedenle, bu bir karakteristik özelliktir.
- C) Bilimsel bilginin mutlak ve değişmez olduğu düşüncesinin sorgulanmaya başlanması: Aydınlanma, bilimi yüceltse de, dönemin ilerleyen safhalarında ve özellikle Immanuel Kant'ın eleştirel felsefesiyle birlikte, bilginin sınırları ve bilimin mutlaklığı sorgulanmaya başlanmıştır. Bilimsel bilginin insan aklının yapısıyla ilişkisi ve deneyimin önemi gibi konular ele alınmıştır. Bu sorgulama, dönemin entelektüel gelişiminin bir parçasıdır. Bu nedenle, bu bir karakteristik özelliktir.
- D) Evrensel bir ahlak ve hukuk anlayışının geliştirilmeye çalışılması: Aydınlanma düşünürleri, aklın rehberliğinde tüm insanlar için geçerli olabilecek evrensel ahlaki ilkeler ve hukuk sistemleri oluşturma çabasına girmişlerdir. Kant'ın "kategorik imperatif"i (koşulsuz buyruk) bu çabanın en bilinen örneklerinden biridir. Bu nedenle, bu bir karakteristik özelliktir.
- E) Din ve metafizik konuların, bilim ve felsefenin önüne geçerek yeniden birincil öneme sahip olması: Bu ifade, Aydınlanma Çağı'nın ruhuna tamamen zıttır. Aydınlanma, geleneksel dinî dogmaları ve metafizik spekülasyonları eleştirerek, aklı ve bilimi ön plana çıkarmıştır. Din, bireysel bir mesele haline gelmiş veya akıl yoluyla yeniden yorumlanmaya çalışılmıştır (deizm gibi). Din ve metafiziğin bilim ve felsefenin önüne geçerek yeniden birincil öneme sahip olması, bu dönemin değil, daha önceki veya karşı-aydınlanma hareketlerinin bir özelliği olabilir.
Cevap E seçeneğidir.
