3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde satır sonuna sığmayan kelimenin ayrılmasında yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Toplantıda ele alınacak konuları madde madde sıra-
ladık.
B) Yeni proje için gerekli olan tüm malzemeleri temin e-
deceğiz.
C) Bu kitabı okuduktan sonra hayata bakış açım değiş-
ti.
D) Müdür bey toplantının ertelenmesini uygun görd-
ü.
Sevgili öğrenciler, bu soruda satır sonuna sığmayan kelimelerin doğru ayrılmasıyla ilgili yazım kurallarını hatırlayacağız. Türkçede kelimeler satır sonunda bölünürken dikkat etmemiz gereken iki temel kural vardır:
- Kelime hecelerinden ayrılmalıdır. Yani bir hece asla bölünemez.
- Satır sonunda veya satır başında tek harf bırakılamaz.
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Toplantıda ele alınacak konuları madde madde sıra-ladık.
- "sıraladık" kelimesinin heceleri: sı-ra-la-dık.
- "sıra-ladık" ayrımı, "sıra" hecesinden sonra yapılmıştır. Bu ayrım hece kurallarına uygundur ve tek harf bırakılmamıştır. Dolayısıyla bu ayrım doğrudur.
- B) Yeni proje için gerekli olan tüm malzemeleri temin e-deceğiz.
- "edeceğiz" kelimesinin heceleri: e-de-ce-ğiz.
- "e-deceğiz" ayrımında, "e" hecesi satır sonunda tek başına bırakılmıştır. Türkçede satır sonunda veya satır başında tek harf bırakılamaz. Bu nedenle bu ayrım yanlıştır.
- C) Bu kitabı okuduktan sonra hayata bakış açım değiş-ti.
- "değişti" kelimesinin heceleri: de-ğiş-ti.
- "değiş-ti" ayrımı, "değiş" hecesinden sonra yapılmıştır. Bu ayrım hece kurallarına uygundur ve tek harf bırakılmamıştır. Dolayısıyla bu ayrım doğrudur.
- D) Müdür bey toplantının ertelenmesini uygun görd-ü.
- "gördü" kelimesinin heceleri: gör-dü.
- "görd-ü" ayrımında, "dü" hecesi "d" ve "ü" olarak ikiye bölünmüştür. Türkçede heceler asla bölünemez. Ayrıca, "ü" harfi satır başında tek başına bırakılmıştır. Bu iki kuralı da ihlal ettiği için bu ayrım kesinlikle yanlıştır.
Hem B hem de D seçeneğinde yazım yanlışı bulunmaktadır. Ancak D seçeneğindeki hata, hecenin kendisinin bölünmesi gibi daha temel bir kural ihlalidir. "Görd-ü" ayrımında "dü" hecesi parçalanmıştır. Bu, satır sonu ayrımında yapılabilecek en büyük hatalardan biridir. B seçeneğindeki hata ise tek harf bırakma kuralının ihlalidir.
Bu nedenle, en belirgin ve temel yazım yanlışı D seçeneğinde yapılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
