9. Sınıf Edebiyat 2. Dönem 2. Yazılı Ülke Geneli Ortak Sınav Test Çöz Çözümlü Örnek Sorular Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'kişi zamiri' kullanılmıştır?

A) Bu kitabı dün akşam bitirdim.
B) Bazıları sınavın zor olduğunu söyledi.
C) Onu çantana koymayı unutma.
D) Seninle bu konuyu sonra konuşalım.
E) Hangi soruyu çözmekte zorlandın?

Bugünkü sorumuzda, cümlelerdeki zamir türlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz isteniyor. Özellikle 'kişi zamiri'ni bulacağız. Haydi adım adım inceleyelim:

• Öncelikle 'Kişi Zamiri' nedir, hatırlayalım: Kişi zamirleri, varlıkların (genellikle insanların) adlarının yerini tutan kelimelerdir. Türkçede bunlar şunlardır: ben, sen, o, biz, siz, onlar. Bu zamirler çekim ekleri alarak farklı hallerde kullanılabilirler (örneğin: bana, seni, onun, bizimle, sizden, onlara).
• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
• A) Bu kitabı dün akşam bitirdim.

  Burada "Bu" kelimesi, "kitap" ismini işaret ettiği için 'işaret sıfatı'dır. Eğer ismin yerini tutsaydı 'işaret zamiri' olurdu (örneğin: "Bunu dün akşam bitirdim."). "Bitirdim" fiilindeki "-m" eki ise 'kişi eki'dir, zamir değildir. Bu cümlede kişi zamiri bulunmamaktadır.

• B) Bazıları sınavın zor olduğunu söyledi.

  "Bazıları" kelimesi, kimlerin söylediğini tam olarak belirtmediği, yani belirsizlik ifade ettiği için 'belirsizlik zamiri'dir. Bu cümlede kişi zamiri bulunmamaktadır.

• C) Onu çantana koymayı unutma.

  "Onu" kelimesi, "o" zamirinin belirtme halidir. Türkçede "o" zamiri hem kişileri hem de cansız varlıkları veya kavramları işaret edebilir. Eğer "onu" bir kişiyi kastediyorsa (örneğin: "Onu (Ayşe'yi) gördüm."), kişi zamiri olur. Ancak bu cümlede "çantana koymayı unutma" ifadesi, "onu" kelimesinin bir eşyayı (kitap, kalem, telefon vb.) kastettiğini düşündürmektedir. Bu durumda "onu" bir 'işaret zamiri' olarak kullanılmıştır. Bu nedenle, bu cümlede kişi zamiri olarak kabul etmiyoruz.

• D) Seninle bu konuyu sonra konuşalım.

  Burada "Seninle" kelimesi, "sen" kişi zamirinin "-ile" edatıyla birleşmiş halidir. "Sen" açıkça bir kişiyi ifade eden temel kişi zamirlerimizden biridir. "Bu" kelimesi ise "konu" ismini işaret ettiği için 'işaret sıfatı'dır. Bu cümlede "Seninle" kelimesi bir kişi zamiri içerdiği için doğru cevabımız budur.

• E) Hangi soruyu çözmekte zorlandın?

  "Hangi" kelimesi, bir ismi (soru) soru yoluyla belirttiği için 'soru sıfatı'dır. Eğer ismin yerini tutsaydı 'soru zamiri' olurdu (örneğin: "Hangisini çözmekte zorlandın?"). Bu cümlede kişi zamiri bulunmamaktadır.

Yapılan incelemeler sonucunda, "Seninle" kelimesinin "sen" kişi zamirinden türediği ve cümlede bir kişiyi işaret ettiği açıkça görülmektedir.

Cevap D seçeneğidir.