Aşağıdakilerden hangisi İHAM'a yapılan bir başvurunun kabul edilebilirlik şartlarından biri değildir?
A) İç hukuk yollarının tüketilmiş olması
B) Başvurunun isimsiz (anonim) olmaması
C) Başvurunun daha önce Mahkemece incelenmiş bir konuyla aynı olmaması
D) Başvurucunun mutlaka o devletin vatandaşı olması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM veya İHAM) yapılan başvuruların incelenebilmesi için belirli şartları taşıması gerekir. Bu şartlara "kabul edilebilirlik şartları" denir. Mahkeme, bu şartları taşımayan başvuruları esastan incelemeden reddeder. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İç hukuk yollarının tüketilmiş olması: Bu, İHAM'a başvuru yapabilmek için en temel ve önemli şartlardan biridir. Başvurucu, ihlal edildiğini iddia ettiği hakkı için öncelikle ilgili devletin kendi iç hukuk sistemindeki tüm etkili başvuru yollarını kullanmış olmalıdır. Örneğin, idari yargı, adli yargı gibi yolları sonuna kadar tüketmeli ve en üst mahkemeye kadar gitmelidir. Bu şart, devletlere kendi sorunlarını çözme fırsatı tanımak ve Mahkeme'nin iş yükünü hafifletmek amacıyla getirilmiştir. Dolayısıyla, bu bir kabul edilebilirlik şartıdır.
- B) Başvurunun isimsiz (anonim) olmaması: İHAM, isimsiz başvuruları kabul etmez. Başvurucunun kimliği ve iletişim bilgileri Mahkeme tarafından bilinmelidir. Bu, başvurunun ciddiyetini sağlamak ve Mahkeme'nin başvurucu ile iletişim kurabilmesini temin etmek içindir. Dolayısıyla, bu da bir kabul edilebilirlik şartıdır.
- C) Başvurunun daha önce Mahkemece incelenmiş bir konuyla aynı olmaması: Mahkeme, daha önce kendisi tarafından incelenmiş veya başka bir uluslararası inceleme ya da çözüm prosedürüne tabi tutulmuş bir başvuruyu, yeni ve ilgili bilgiler içermediği sürece tekrar incelemez. Bu kural, yargılamada mükerrerliği önlemek ve Mahkeme'nin kaynaklarını verimli kullanmasını sağlamak amacını taşır. Dolayısıyla, bu da bir kabul edilebilirlik şartıdır.
- D) Başvurucunun mutlaka o devletin vatandaşı olması: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, "herkesin" haklarını korur. Bu, Sözleşme'ye taraf bir devletin yargı yetkisi altındaki herkesi kapsar; vatandaş, yabancı, mülteci veya vatansız fark etmeksizin. Bir kişinin, haklarının ihlal edildiğini iddia ettiği devletin vatandaşı olması zorunlu değildir. Önemli olan, o devletin yargı yetkisi altında haklarının ihlal edildiğini iddia eden bir "mağdur" olmasıdır. Dolayısıyla, bu bir kabul edilebilirlik şartı değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, başvurucunun mutlaka o devletin vatandaşı olması şartı, İHAM'a yapılan bir başvurunun kabul edilebilirlik şartlarından biri değildir.
Cevap D seçeneğidir.
