Kontrol çaprazlaması yapılan baskın fenotipli bir bireyin yavruları arasında çekinik fenotipli bir birey oluşuyorsa, bu ata bireyin genotipi hakkında ne söylenebilir?
A) Homozigot baskındır ($AA$)Sevgili öğrenciler, bu soru genetik konusunun temel taşlarından biri olan kontrol çaprazlamasını ve kalıtım prensiplerini anlamamızı gerektiriyor. Adım adım ilerleyerek bu soruyu kolayca çözebiliriz.
Kontrol çaprazlaması (test cross), fenotipi baskın olan bir bireyin genotipini belirlemek için yapılır. Bildiğiniz gibi, baskın fenotipli bir birey homozigot baskın ($AA$) veya heterozigot ($Aa$) genotipe sahip olabilir. Kontrol çaprazlamasında, genotipi bilinmeyen baskın fenotipli birey, her zaman homozigot çekinik ($aa$) genotipli bir bireyle çaprazlanır.
Şimdi, baskın fenotipli ata bireyin genotipi için iki olası durumu inceleyelim ve her bir durumda yavruların ne olacağını görelim:
Eğer ata bireyin genotipi $AA$ olsaydı, kontrol çaprazlaması şu şekilde olurdu: $AA \times aa$.
Bu çaprazlamadan oluşacak tüm yavrular $Aa$ genotipine sahip olurdu. $Aa$ genotipli bireylerin fenotipi ise baskın olurdu. Yani, bu durumda yavrular arasında çekinik fenotipli ($aa$) hiçbir birey oluşmazdı.
Eğer ata bireyin genotipi $Aa$ olsaydı, kontrol çaprazlaması şu şekilde olurdu: $Aa \times aa$.
Bu çaprazlamadan oluşacak yavruların yarısı $Aa$ (baskın fenotipli), diğer yarısı ise $aa$ (çekinik fenotipli) genotipine sahip olurdu. Yani, yavrular arasında çekinik fenotipli bireylerin oluşma ihtimali %50 olurdu.
Soru bize "yavruları arasında çekinik fenotipli bir birey oluşuyorsa" bilgisini veriyor. Yukarıdaki senaryoları incelediğimizde, yavrular arasında çekinik fenotipli bireylerin oluştuğu tek durum, ata bireyin heterozigot ($Aa$) olması durumudur.
Bu durumda, kontrol çaprazlaması yapılan baskın fenotipli ata bireyin genotipinin heterozigot ($Aa$) olması gerektiği sonucuna varırız. Çünkü sadece heterozigot bir ata, homozigot çekinik bir bireyle çaprazlandığında çekinik fenotipli yavrular oluşturabilir.
Cevap B seçeneğidir.
