Fotosentez tepkimeleri incelendiğinde, glikoz molekülündeki her bir karbon atomunun kaynağının karbondioksit olduğu bilinmektedir.
Buna göre, fotosentez için gerekli karbondioksit bitkiye nasıl girer?
Sevgili öğrenciler, fotosentez, bitkilerin güneş ışığını kullanarak su ve karbondioksitten kendi besinlerini (glikoz) ürettiği hayati bir süreçtir. Sorumuz, bu süreç için gerekli olan karbondioksitin bitkiye nasıl girdiğini anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım inceleyelim:
Fotosentez denklemini hatırlayalım: $6CO_2 + 6H_2O + \text{Işık Enerjisi} \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$. Bu denklemden de anlaşıldığı gibi, karbondioksit ($CO_2$) glikoz ($C_6H_{12}O_6$) molekülünün yapısındaki karbon atomlarının tek kaynağıdır. Yani, bitkinin besin üretebilmesi için atmosferdeki karbondioksiti alması şarttır.
Bitkiler, tıpkı bizim nefes alıp vermemiz gibi, çevreleriyle gaz alışverişi yaparlar. Bu alışverişi gerçekleştiren özelleşmiş yapılar vardır. Bu yapılar, gazların bitki içine girip çıkmasını kontrol eder.
Bitkilerde fotosentezin büyük bir kısmı yapraklarda gerçekleşir. Yaprakların alt yüzeyinde (bazı bitkilerde üst yüzeyde de bulunabilir) 'stoma' adı verilen mikroskobik gözenekler bulunur. Bu stomalar, iki bekçi hücre tarafından çevrelenmiştir ve açılıp kapanma yeteneğine sahiptirler. Stomalar açıldığında, atmosferdeki karbondioksit difüzyon yoluyla yaprağın içine girer ve fotosentezde kullanılır. Aynı zamanda, fotosentez sonucu oluşan oksijen de bu stomalar aracılığıyla dışarı atılır. Bu, karbondioksitin bitkiye ana giriş yoludur.
A) Kökler yoluyla topraktan: Kökler, bitkinin topraktan su ve mineralleri almasını sağlayan organlardır. Karbondioksit ise gaz halinde atmosferde bulunur ve kökler aracılığıyla alınmaz.
C) Gövdedeki lentisellerden: Lentiseller, odunsu bitkilerin gövdelerinde bulunan küçük açıklıklardır ve gaz alışverişine yardımcı olurlar. Ancak fotosentez için gerekli olan karbondioksitin çok büyük bir kısmı ve ana giriş yolu, fotosentezin yoğun olarak gerçekleştiği yapraklardaki stomalar aracılığıyladır.
D) Tüm yüzeyden difüzyonla: Bitkinin tüm yüzeyi (özellikle yapraklar) genellikle bir kütikula tabakası ile kaplıdır. Bu tabaka, su kaybını önlemek için geçirgenliği azaltır. Bu nedenle, tüm yüzeyden doğrudan difüzyonla yeterli miktarda karbondioksit alımı verimli bir yol değildir. Stomalar, bu iş için özelleşmiş ve kontrol edilebilir kapılardır.
Bu bilgiler ışığında, fotosentez için gerekli karbondioksitin bitkiye ana giriş yolunun yapraklardaki stomalar olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
