6. Sınıf Söz Sanatları (Benzetme, Kişileştirme, Konuşturma, Abartma) Konu Anlatımı Test 1

Yazar, romanının giriş cümlesinde "Kalbim, koskoca bir okyanusta kaybolmuş minicik bir sandal gibi çırpınıyordu." ifadesini kullanmıştır.
Bu cümlede öncelikli olarak hangi söz sanatı kullanılmıştır?

A) Abartma
B) Konuşturma
C) Benzetme
D) Kişileştirme

Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözerken öncelikle cümleyi dikkatlice okumalı ve hangi unsurların birbiriyle ilişkilendirildiğini anlamalısınız. Şimdi adım adım inceleyelim:

• Cümleyi Anlayalım: Yazarın "Kalbim, koskoca bir okyanusta kaybolmuş minicik bir sandal gibi çırpınıyordu." ifadesinde, "kalp" ile "koskoca bir okyanusta kaybolmuş minicik bir sandal" arasında bir ilişki kurulmuştur. Kalbin yaşadığı endişe, çaresizlik ve kaybolmuşluk hissi, denizde kaybolmuş bir sandala benzetilmiştir.
• Benzetme (Teşbih) Nedir?: Benzetme, aralarında ortak bir özellik bulunan iki farklı varlık, kavram veya durumdan zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta", "tıpkı" gibi edatlar kullanılır. Bu cümlede "kalp" (benzeyen) zayıf olan, "koskoca bir okyanusta kaybolmuş minicik bir sandal" (benzetilen) ise güçlü olan benzetme ögesidir ve aralarında "gibi" edatı kullanılmıştır. Kalbin çırpınması ile sandalın çırpınması ortak özelliktir.
• A) Abartma: Bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük veya küçük göstermektir. Cümlede bir abartı unsuru olsa da (kalbin bir sandal gibi çırpınması), öncelikli ve temel sanat benzetmedir. Abartma, benzetmenin içinde yer alabilir ancak benzetme daha baskındır.
• B) Konuşturma (İntak): İnsan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır. Cümlede kalp veya sandal konuşmamaktadır.
• D) Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır. Kalbin çırpınması bir duygu olsa da, "sandal gibi çırpınma" ifadesi doğrudan bir insani özellik yüklemekten ziyade bir durumu başka bir duruma benzetme amacı taşır. Sandalın "kaybolmuş" olması kişileştirme gibi görünse de, asıl vurgu kalbin sandal gibi çırpınması üzerindedir ve bu da benzetmeyi ön plana çıkarır.
• Sonuç: Cümlede "kalp" ile "koskoca bir okyanusta kaybolmuş minicik bir sandal" arasında "gibi" edatıyla açık bir karşılaştırma ve benzetme yapılmıştır. Bu nedenle öncelikli olarak kullanılan söz sanatı benzetmedir.

Cevap C seçeneğidir.