"Zaman, kanatlı bir at gibi hızla geçip gidiyor." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) Abartma
B) Konuşturma
C) Kişileştirme
D) Benzetme
Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda öncelikle cümleyi dikkatlice okumalı ve anlatılmak istenen ana fikri anlamaya çalışmalıyız.
Cümlemiz: "Zaman, kanatlı bir at gibi hızla geçip gidiyor."
Bu cümlede "zaman" kavramı, "kanatlı bir at"a benzetilmiştir. Neden mi? Çünkü her ikisinin de ortak özelliği "hızla geçip gitmesi" veya "hızlı olması"dır.
Burada iki farklı varlık veya kavram (zaman ve kanatlı at) arasında ortak bir özellik (hız) üzerinden bir ilişki kurulmuştur. Bu ilişkiyi kurarken "gibi" edatı kullanılmıştır.
Şimdi seçeneklerimize bakalım:
A) Abartma: Bir şeyi olduğundan çok daha büyük, küçük, önemli veya önemsiz göstermektir. Bu cümlede bir abartı değil, bir benzetme söz konusudur.
B) Konuşturma: İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıkları konuşturma, onlara söz söyleme özelliğini vermektir. Cümlede konuşan bir varlık yoktur.
C) Kişileştirme: İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır. Örneğin, "Güneş bize gülümsüyordu." cümlesinde güneş kişileştirilmiştir. Bu cümlede zamanın "geçip gitmesi" bir eylem olsa da, bu eylem doğrudan insana özgü bir nitelik değildir ve asıl vurgu benzetme üzerinedir. Zamanın "kanatlı bir at gibi" geçmesi, zamanın kendisinin bir insan gibi davranması değil, hızıyla bir ata benzetilmesidir.
D) Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak, zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. Benzetmede genellikle "gibi, sanki, adeta, misali" gibi edatlar kullanılır.
Cümlemizde:
Benzeyen (zayıf olan): Zaman
Benzetilen (güçlü olan): Kanatlı bir at
Benzetme yönü (ortak özellik): Hızla geçip gitmesi
Benzetme edatı: gibi
Tüm bu unsurlar bir araya geldiğinde, cümlede açıkça bir benzetme sanatı kullanıldığı görülmektedir.
