Biyoçeşitliliğin oluşumundaki fiziki faktörler Test 1

Yüksek dağlık bölgelerde farklı yüksekliklerde farklı bitki örtülerinin görülmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toprak çeşitliliğinin artması
B) Sıcaklık ve basıncın yüksekliğe bağlı değişmesi
C) Yağış miktarının sabit olması
D) Güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi

Sevgili öğrenciler, bu soru, coğrafya ve biyoloji arasındaki ilişkiyi anlamamız için çok önemli bir konuya değiniyor. Yüksek dağlık bölgelerde neden farklı yüksekliklerde farklı bitki örtüleri gördüğümüzü gelin birlikte inceleyelim.

Soru bizden, yüksek dağlık bölgelerde farklı yüksekliklerde görülen bitki örtüsü çeşitliliğinin temel nedenini bulmamızı istiyor. Yani, bir dağın yamacında yukarı doğru çıktıkça bitkilerin neden değiştiğini anlamalıyız.

• A) Toprak çeşitliliğinin artması

  Toprak çeşitliliği, bitki örtüsünü etkileyen önemli bir faktördür, evet. Ancak, yüksekliğe bağlı olarak toprak çeşitliliğinin artması, bitki örtüsü değişiminin temel nedeni değildir. Toprak özellikleri genellikle iklim koşullarına ve ana kayaya bağlı olarak değişir. Yani, toprak değişimi genellikle iklim değişiminin bir sonucudur, ana nedeni değil.

• B) Sıcaklık ve basıncın yüksekliğe bağlı değişmesi

  Bu seçenek çok güçlü bir aday! Yüksekliğe çıkıldıkça atmosfer incelir ve bu durum iki önemli değişikliğe yol açar:

  • Sıcaklık düşer: Her 200 metrede bir sıcaklık ortalama $1^\circ C$ azalır. Bu, bitkilerin yaşaması için kritik bir faktördür. Soğuk iklimlere dayanıklı bitkiler daha yükseklerde yaşarken, sıcaklık seven bitkiler alçaklarda kalır. Bu durum, bitki kuşaklarının oluşumunda en belirleyici faktördür.
  • Basınç düşer: Atmosfer basıncının düşmesi, bitkilerin su alımını ve fotosentez süreçlerini etkileyebilir, ancak sıcaklık değişimi kadar doğrudan ve belirgin bir etkiye sahip değildir. Yine de, genel iklim koşullarının bir parçasıdır.

  Özetle, sıcaklık değişimi, bitki örtüsü kuşaklarının oluşumunda en belirleyici faktörlerden biridir ve yüksekliğe bağlı olarak bitki türlerinin dağılımını doğrudan etkiler.

• C) Yağış miktarının sabit olması

  Bu ifade yanlıştır. Yüksek dağlık bölgelerde yağış miktarı yüksekliğe bağlı olarak değişir. Genellikle belirli bir yüksekliğe kadar yağış artar, sonra azalabilir. Bu durum, farklı bitki örtülerinin oluşumunda etkili olabilir ancak yağış miktarının 'sabit olması' gibi bir durum söz konusu değildir ve dolayısıyla bu seçenek doğru olamaz.

• D) Güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi

  Güneş ışınlarının geliş açısı, daha çok Dünya'nın şekli, enlem ve mevsimlerle ilgilidir. Aynı dağ yamacında, farklı yüksekliklerde güneş ışınlarının geliş açısı belirgin bir şekilde değişmez. Yükseklik, güneş ışınlarının yoğunluğunu (atmosferin incelmesi nedeniyle) etkileyebilir, ancak açısını değil. Bu nedenle, bitki örtüsü değişiminin temel nedeni bu değildir.

Tüm bu değerlendirmeler sonucunda, yüksek dağlık bölgelerde farklı yüksekliklerde farklı bitki örtülerinin görülmesinin temel nedeninin, yüksekliğe bağlı olarak sıcaklık ve basınç gibi iklim faktörlerinin değişmesi olduğunu açıkça görüyoruz. Özellikle sıcaklık değişimi, bitki türlerinin dağılımını doğrudan etkiler.

Cevap B seçeneğidir.