Fotosentez sürecinde su molekülleri aşağıdaki olaylardan hangisi sırasında parçalanarak oksijen gazı açığa çıkar?
A) Karbon tutma reaksiyonları
B) Calvin döngüsü
C) Işığa bağımlı reaksiyonlar
D) Glikoliz
Fotosentez, bitkilerin, alglerin ve bazı bakterilerin güneş ışığı enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoz (şeker) ve oksijene dönüştürdüğü hayati bir süreçtir. Bu süreç iki ana aşamadan oluşur:
- Işığa Bağımlı Reaksiyonlar: Bu aşama, kloroplastların tilakoit zarlarında gerçekleşir ve doğrudan güneş ışığına ihtiyaç duyar.
- Işıktan Bağımsız Reaksiyonlar (Calvin Döngüsü): Bu aşama, kloroplastların stromasında gerçekleşir ve ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP ve NADPH moleküllerini kullanarak karbondioksiti şekere dönüştürür.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Karbon tutma reaksiyonları ve B) Calvin döngüsü: Bu iki seçenek aslında aynı süreci ifade eder (ışıktan bağımsız reaksiyonlar). Bu aşamada, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen enerji (ATP) ve indirgeyici güç (NADPH) kullanılarak karbondioksit molekülleri organik bileşiklere (şeker) dönüştürülür. Su moleküllerinin parçalanarak oksijen gazı açığa çıkması bu aşamada gerçekleşmez.
- C) Işığa bağımlı reaksiyonlar: Bu, doğru cevaptır. Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında, güneş ışığı enerjisi kullanılarak su molekülleri ($H_2O$) parçalanır. Bu olaya "fotoliz" denir. Su molekülleri parçalandığında, elektronlar (fotosistemlere aktarılır), protonlar ($H^+$) ve oksijen gazı ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen gazı, atmosfere salınan ve solunum için kullandığımız oksijendir.
- D) Glikoliz: Glikoliz, fotosentez sürecinin bir parçası değildir. Bu, hücresel solunumun ilk aşamasıdır ve hücre sitoplazmasında gerçekleşir. Glikozun pirüvata parçalanmasıyla enerji (ATP) üretilir, ancak suyun parçalanarak oksijen açığa çıkması söz konusu değildir.
Bu nedenle, su moleküllerinin parçalanarak oksijen gazı açığa çıkması fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında meydana gelir.
Cevap C seçeneğidir.
