Demografik geçiş teorisine göre toplumlar geliştikçe nüfus artış hızları önce yükselir, sonra düşüşe geçer. Bu süreç dört aşamada gerçekleşir.
Aşağıdakilerden hangisi demografik geçişin son aşamasının özelliklerindendir?
A) Yüksek doğum ve yüksek ölüm oranları
B) Yüksek doğum ve düşük ölüm oranları
C) Düşük doğum ve yüksek ölüm oranları
D) Düşük doğum ve düşük ölüm oranları
Demografik geçiş teorisi, toplumların ekonomik ve sosyal gelişimleriyle birlikte nüfus yapılarında meydana gelen değişiklikleri açıklayan önemli bir modeldir. Bu teoriye göre, toplumlar ilkel tarım toplumlarından modern sanayi ve hizmet toplumlarına doğru ilerledikçe, doğum ve ölüm oranları belirli aşamalardan geçerek değişir.
- Demografik Geçiş Teorisi'nin Dört Aşaması:
- Birinci Aşama (Yüksek Durağan Aşama): Bu aşama, sanayileşme öncesi geleneksel toplumlara özgüdür. Hem doğum oranları hem de ölüm oranları oldukça yüksektir. Salgın hastalıklar, kıtlıklar ve savaşlar nedeniyle ölüm oranları yüksek seyrederken, çocuk ölümlerinin fazla olması ve tarım toplumlarında işgücü ihtiyacı gibi nedenlerle doğum oranları da yüksektir. Nüfus artışı çok düşüktür veya hiç yoktur.
- İkinci Aşama (Erken Genişleme Aşama): Sanayileşmenin başlaması, tıp ve hijyen koşullarındaki iyileşmeler, beslenme alışkanlıklarının gelişmesi gibi faktörlerle ölüm oranları hızla düşmeye başlar. Ancak doğum oranları, kültürel ve sosyal alışkanlıklar nedeniyle hala yüksek seyreder. Bu durum, nüfusun hızla artmasına yol açar.
- Üçüncü Aşama (Geç Genişleme Aşama): Toplumlar daha da geliştikçe, şehirleşme artar, eğitim seviyesi yükselir, kadınların işgücüne katılımı artar ve aile planlaması yaygınlaşır. Bu faktörler doğum oranlarının düşmesine neden olur. Ölüm oranları ise zaten düşük seviyelerdedir ve düşmeye devam eder. Nüfus artış hızı yavaşlamaya başlar.
- Dördüncü Aşama (Düşük Durağan Aşama): Bu aşama, gelişmiş sanayi ve hizmet toplumlarının özelliklerini taşır. Hem doğum oranları hem de ölüm oranları oldukça düşük seviyelerdedir. Yaşam beklentisi uzundur, sağlık hizmetleri gelişmiştir ve aileler genellikle az sayıda çocuk sahibi olmayı tercih eder. Nüfus artışı çok düşüktür, hatta bazı durumlarda nüfus azalması bile görülebilir. Nüfus yaşlanması bu aşamanın önemli bir demografik özelliğidir.
Soru, demografik geçişin son aşamasının özelliklerini sormaktadır. Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, son aşama olan Dördüncü Aşama'da hem doğum oranları hem de ölüm oranları düşüktür.
Bu nedenle, doğru seçenek D) Düşük doğum ve düşük ölüm oranlarıdır.
Cevap D seçeneğidir.
