7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "iç-dış" ilişkisine dayalı mecaz-ı mürsel vardır?
A) Okul, bu hafta sonu geziye gidiyor.
B) Bardağı yere düşürünce kırıldı.
C) Bütün mahalle yangını söndürmek için seferber oldu.
D) Dolabı temizlerken eski fotoğraflar buldum.
Haydi gel, bu edebi soruyu içten dışa doğru inceleyerek çözelim! 🧐
📚 Öncelikle "mecaz-ı mürsel"in ne olduğunu hatırlayalım: Bir sözün, benzetme amacı gütmeden, ilgili olduğu başka bir söz yerine kullanılmasıdır. "İç-dış" ilişkisi ise, bir şeyin içini kastederek dışının söylenmesi (ya da tam tersi) durumudur. Örneğin, "Bütün sınıf ayaktaydı" derken aslında sınıfın içindeki öğrencileri kastediyoruz.
🚌 A seçeneğinde "Okul, bu hafta sonu geziye gidiyor" denilmiş. Burada okul binası değil, okuldaki öğrenciler ve öğretmenler kastediliyor. Bu da bir mecaz-ı mürsel örneğidir, ancak "iç-dış" ilişkisine dayanmıyor. Daha çok parça-bütün ilişkisi var.
🥛 B seçeneğinde "Bardağı yere düşürünce kırıldı" denilmiş. Burada aslında bardağın içindeki sıvı değil, bardağın kendisi kastediliyor. Yani içindekiyle birlikte bardağın tamamı kastediliyor. Dolayısıyla burada "iç-dış" ilişkisine dayalı bir mecaz-ı mürsel var. Bardak (dış) söylenerek, içindeki ile birlikte kastediliyor.
🔥 C seçeneğinde "Bütün mahalle yangını söndürmek için seferber oldu" denilmiş. Burada da mahalledeki insanlar kastediliyor. Bu da mecaz-ı mürseldir ama yine "iç-dış" ilişkisi değil, parça-bütün ilişkisi söz konusu.
📸 D seçeneğinde "Dolabı temizlerken eski fotoğraflar buldum" cümlesinde ise herhangi bir mecaz-ı mürsel bulunmuyor.
