6. sınıf Bağlaç nedir? Cümledeki görevi nedir? Test 1

3. "İle" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç olarak kullanılmamıştır?

A) Kalem ile defter almak için kırtasiyeye gitti.
B) Kardeşi ile birlikte parka gittiler.
C) Sevgi ile bakan gözler her şeyi güzelleştirir.
D) Annem ile babam yarın bize gelecek.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "ile" sözcüğünün cümledeki görevini doğru anlamamız gerekiyor. "İle" sözcüğü Türkçede iki farklı görevde kullanılabilir: bağlaç veya edat (ilgeç).

• Bağlaç olarak "ile": İki eş değer kelimeyi, kelime grubunu veya cümleyi birbirine bağlar. Genellikle yerine "ve" sözcüğü getirilebilir.
• Edat (ilgeç) olarak "ile": Bir isimle birlikte kullanılarak o isme "vasıta", "durum", "birliktelik" veya "sebep" anlamları katar. Yerine "ve" sözcüğü getirilemez.

Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında adım adım inceleyelim:

• A) Kalem ile defter almak için kırtasiyeye gitti.

  Bu cümlede "kalem ile defter" ifadesindeki "ile" sözcüğünün yerine "ve" getirebiliriz: "Kalem ve defter almak..." Cümlenin anlamı bozulmadığı için buradaki "ile" bir bağlaçtır. İki nesneyi (kalem ve defter) birbirine bağlamıştır.

• B) Kardeşi ile birlikte parka gittiler.

  Bu cümlede "kardeşi ile birlikte" ifadesi, "kardeşi ve kendisi birlikte" anlamını taşır. Yani, eylemi yapan iki kişiyi (kardeşi ve o kişi) birbirine bağlar. "Kardeşi ve kendisi birlikte parka gittiler" şeklinde düşünebiliriz. Dolayısıyla buradaki "ile" de bir bağlaçtır.

• C) Sevgi ile bakan gözler her şeyi güzelleştirir.

  Burada "sevgi ile bakan" ifadesindeki "ile" sözcüğünün yerine "ve" getiremeyiz: "Sevgi ve bakan gözler..." dediğimizde cümle anlamsız olur. Buradaki "ile", gözlerin "nasıl baktığını", yani "sevgiyle, sevgi dolu bir şekilde" baktığını belirtir. Bu bir durum veya nitelik bildirdiği için "ile" burada edat (ilgeç) görevindedir.

• D) Annem ile babam yarın bize gelecek.

  Bu cümlede "Annem ile babam" ifadesindeki "ile" sözcüğünün yerine "ve" getirebiliriz: "Annem ve babam yarın bize gelecek." Cümlenin anlamı bozulmadığı için buradaki "ile" bir bağlaçtır. İki özneyi (annem ve babam) birbirine bağlamıştır.

Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki "ile" sözcüğü diğerlerinden farklı olarak bir bağlaç değil, edat olarak kullanılmıştır çünkü bir durum bildirmekte ve yerine "ve" getirilememektedir.

Cevap C seçeneğidir.