5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ara söz, gereksiz yere virgül içine alınmıştır?
A) Dayım, emekli bir öğretmen, bize matematik çalıştırıyor.
B) Bu elbise, mavi olan, çok güzel duruyor.
C) Okulumuz, şehrin en köklü eğitim kurumu, yarın tören düzenleyecek.
D) Arkadaşım, Can, yarın bize gelecek.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki "ara söz" kullanımını ve virgül işaretinin doğru yerlerde kullanılıp kullanılmadığını anlamamız gerekiyor. Öncelikle "ara söz" ne demek, onu hatırlayalım:
- Ara Söz Nedir? Cümlede bir öğeyi açıklayan, onun hakkında ek bilgi veren ve cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamını bozmayan söz veya söz öbeğidir. Ara sözler genellikle iki virgül (,) veya iki kısa çizgi (-) arasına alınır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Dayım, emekli bir öğretmen, bize matematik çalıştırıyor.
- Burada "emekli bir öğretmen" ifadesi, "Dayım" kelimesini açıklayan bir ara sözdür. Dayımın kim olduğunu, ne iş yaptığını açıklıyor. Cümleden çıkarıldığında ("Dayım bize matematik çalıştırıyor.") anlam bozulmaz. Bu nedenle virgül kullanımı doğrudur.
- B) Bu elbise, mavi olan, çok güzel duruyor.
- Burada "mavi olan" ifadesi, "Bu elbise" kelimesini açıklamak yerine, hangi elbiseden bahsedildiğini belirten bir sıfat tamlaması (sıfat-fiil grubu) görevi görmektedir. Yani, birçok elbise arasından "mavi olan" elbiseyi işaret etmektedir. Bu tür belirleyici (kısıtlayıcı) ifadeler, cümlenin anlamı için temel bir bilgi taşır ve virgülle ayrılmazlar. Eğer virgüller olmasaydı, "Mavi olan bu elbise çok güzel duruyor." şeklinde daha doğal ve doğru bir ifade olurdu. "Mavi olan" ifadesi, elbisenin rengini belirterek onu diğerlerinden ayırır, ek bir açıklama değildir. Bu yüzden virgül kullanımı gereksizdir.
- C) Okulumuz, şehrin en köklü eğitim kurumu, yarın tören düzenleyecek.
- Burada "şehrin en köklü eğitim kurumu" ifadesi, "Okulumuz" kelimesini açıklayan bir ara sözdür. Okulun nasıl bir kurum olduğunu belirtiyor. Cümleden çıkarıldığında ("Okulumuz yarın tören düzenleyecek.") anlam bozulmaz. Bu nedenle virgül kullanımı doğrudur.
- D) Arkadaşım, Can, yarın bize gelecek.
- Burada "Can" kelimesi, "Arkadaşım" kelimesini açıklayan bir ara sözdür. Arkadaşımın adını belirtiyor. Cümleden çıkarıldığında ("Arkadaşım yarın bize gelecek.") anlam bozulmaz. Bu nedenle virgül kullanımı doğrudur.
Sonuç olarak, B seçeneğindeki "mavi olan" ifadesi bir ara sözden ziyade, elbiseyi belirten bir sıfat görevi gördüğü için virgül içine alınması gereksizdir.
Cevap B seçeneğidir.
