3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özel isme gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır?
A) Bu şiir Yahya Kemal'in en güzel eserlerindendir.
B) Yarın Van Gölü'ne gidiyoruz.
C) Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur.
D) Bu akşam TRT'nin yeni belgeselini izleyeceğiz.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, özel isimlere gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmaması kuralını hatırlayacağız. Türkçede özel isimlere gelen çekim ekleri genellikle kesme işaretiyle ayrılırken, bazı özel durumlarda ayrılmaz. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Genel Kural: Özel isimlere gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri, bildirme ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır.
- Önemli İstisna: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca, özel isimle birlikte kullanılan "dağ, ova, göl, deniz, boğaz, nehir, kıta" gibi coğrafi isimlerin ikinci kelimesine gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz. Örneğin, "Van Gölü'ne" değil, "Van Gölü'ne" şeklinde yazılır.
Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında değerlendirelim:
- A) Bu şiir Yahya Kemal'in en güzel eserlerindendir.
- Burada "Yahya Kemal" bir özel isimdir (kişi adı). Gelen "-in" ilgi eki, genel kurala uygun olarak kesme işaretiyle ayrılmıştır. Bu ayrım doğrudur.
- B) Yarın Van Gölü'ne gidiyoruz.
- Burada "Van Gölü" bir özel coğrafi isimdir. "Gölü" kelimesi, "Van" ile birlikte birleşik bir özel isim oluşturur. Türk Dil Kurumu'nun kurallarına göre, bu tür coğrafi isimlere (örneğin Ağrı Dağı, Van Gölü, Çanakkale Boğazı) gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Yani doğru yazım "Van Gölü'ne" şeklinde olmalıdır. Seçenekteki yazım "Van Gölü'ne" şeklinde kesme işareti kullanılarak yapılmış olsa da, kural gereği bu ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Bu nedenle, sorunun aradığı "kesme işaretiyle ayrılmamalıdır" kuralına uyan durum bu seçenekte yer almaktadır.
- C) Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur.
- "Türkiye" özel isimdir (ülke adı). Gelen "-nin" ilgi eki, genel kurala uygun olarak kesme işaretiyle ayrılmıştır. "İstanbul" da özel isimdir (şehir adı). Gelen "-dur" bildirme eki, genel kurala uygun olarak kesme işaretiyle ayrılmıştır. Bu ayrımlar doğrudur.
- D) Bu akşam TRT'nin yeni belgeselini izleyeceğiz.
- "TRT" bir kurum adının kısaltması olan özel isimdir. Gelen "-nin" ilgi eki, genel kurala uygun olarak kesme işaretiyle ayrılmıştır. Bu ayrım doğrudur.
Sonuç olarak, "Van Gölü" gibi coğrafi isimlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kurala uyan tek seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.
