8. "Kurum, kuruluş ve kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır."
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?
A) ABD'nin yeni politikaları tartışılıyor.
B) THY'nin uçuş saatleri değişti.
C) ODTÜ'nün mezunlar buluşması yapıldı.
D) İTÜ'deki konferans iptal edildi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün, kesme işaretinin doğru kullanımıyla ilgili önemli bir dil bilgisi kuralını ve bu kuralın istisnalarını inceleyeceğiz. Sorumuz, kurum, kuruluş ve kısaltmalara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması kuralına dayanıyor. Ancak Türkçede bazı eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığını unutmamak gerekir. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Verilen Kural: "Kurum, kuruluş ve kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır." Bu kural, genellikle iyelik (sahiplik) ve durum (hâl) ekleri için geçerlidir.
- A) ABD'nin yeni politikaları tartışılıyor.
- Burada "ABD" bir kısaltmadır. "ABD'nin" ifadesindeki "-nin" eki, tamlayan ekidir (ilgi eki) ve bir iyelik/durum ekidir. Verilen kurala göre kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- B) THY'nin uçuş saatleri değişti.
- "THY" bir kısaltmadır. "THY'nin" ifadesindeki "-nin" eki de tamlayan ekidir. Verilen kurala göre kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- C) ODTÜ'nün mezunlar buluşması yapıldı.
- "ODTÜ" bir kısaltmadır. "ODTÜ'nün" ifadesindeki "-nün" eki de tamlayan ekidir. Verilen kurala göre kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- D) İTÜ'deki konferans iptal edildi.
- "İTÜ" bir kısaltmadır. Ancak burada gelen ek "-deki" ekidir. Türkçede "-ki" eki, eğer bir yapım eki (yani yeni bir kelime türeten bir ek) olarak kullanılıyorsa, özel isimlere veya kısaltmalara geldiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz. "İTÜ'deki" ifadesindeki "-ki" eki, "İTÜ'de bulunan" veya "İTÜ ile ilgili olan" anlamını veren bir ilgi (nispet) ekidir ve yapım eki niteliğindedir.
- Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, özel adlara getirilen yapım ekleri (örneğin -li, -ci, -siz, -lik, -ki gibi) ve çokluk eki (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu eklerden sonra gelen diğer ekler de ayrılmaz.
- Bu nedenle, "İTÜ'deki" ifadesi yanlış yazılmıştır. Doğru yazımı "İTÜdeki" olmalıdır. Kesme işareti burada yanlış kullanılmıştır.
Bu durumda, kesme işaretinin yanlış kullanıldığı cümle D seçeneğidir. Diğer seçeneklerdeki ekler iyelik veya durum ekleri olduğu için kesme işaretiyle ayrılmaları doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.
