Sevgili öğrenciler, bu tür sorular, bir ifadenin gerçek anlamının ötesinde ne anlatmak istediğini anlamamızı gerektiren dil bilgisi ve edebiyat konularıdır. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen ifadeyi dikkatlice okuyalım: "Matematik sınavından 20 alan öğrenciye 'Aferin, tam bir matematik dehasısın!' denmesi".
- Burada bir öğrencinin matematik sınavından 20 gibi düşük bir not aldığını görüyoruz. Ancak kendisine "matematik dehası" deniyor.
- Düşük bir not alan birine "deha" demek, gerçekte onun başarılı olduğunu söylemek değil, tam tersine başarısızlığını vurgulamak veya alaycı bir şekilde eleştirmektir. Yani, söylenenin tam tersi kastedilmektedir.
- Şimdi seçeneklerdeki sanatları inceleyelim:
- Telmih: Bilinen bir olaya, kişiye veya hikayeye gönderme yapma sanatıdır. Bizim örneğimizde böyle bir gönderme yoktur.
- Tariz: Bir sözün, görünüşte övme veya onaylama gibi dururken, aslında eleştiri, alay veya küçümseme amacıyla söylenmesi, yani söylenenin tam tersinin kastedilmesidir. Bu sanata "ironi" de diyebiliriz.
- Tecahül-i Arif: Bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi davranma sanatıdır. Örneğin, "Şu güzellik mi beni benden alan?" derken, güzelliğin kendisini etkilediğini bildiği halde bilmiyormuş gibi davranmaktır. Bizim örneğimizde böyle bir durum yoktur.
- Hüsn-i Talil: Bir olayın gerçek nedenini bırakıp, olayı daha güzel, daha şiirsel bir nedene bağlama sanatıdır. Örneğin, "Güneş batarken dağlar kızarır, çünkü sevgilinin yüzüne bakmaktan utanır." gibi. Bizim örneğimizde böyle bir durum da yoktur.
- Verilen ifadede, 20 alan bir öğrenciye "matematik dehası" denmesi, açıkça söylenenin tam tersini kastederek, öğrencinin başarısızlığını alaycı bir dille vurgulamaktır. Bu durum, Tariz sanatının tanımına birebir uymaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
