1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme yanlış yazılmıştır?
A) Çocuklar koşa koşa bahçeye gittiler.
B) Bu konuyu iyice köşe bucak araştırdım.
C) Yavaş yavaş ilerleyen araba sonunda durdu.
D) Masayı bir güzel sildi süpürdü.
Sevgili öğrenciler, bu soruda ikilemelerin doğru yazımıyla ilgili bilgimizi sınayacağız. İkilemeler, anlamı pekiştirmek, güçlendirmek veya farklı bir anlam katmak için iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan söz gruplarıdır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ikilemeler genellikle ayrı yazılır ve aralarına herhangi bir noktalama işareti (virgül, kısa çizgi vb.) konmaz.
- A) Çocuklar koşa koşa bahçeye gittiler.
- Buradaki ikileme "koşa koşa"dır. Aynı kelimenin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir.
- "Koşa koşa" ifadesi ayrı yazılmıştır ve arasına noktalama işareti konmamıştır. Bu yazım doğrudur.
- B) Bu konuyu iyice köşe bucak araştırdım.
- Buradaki ikileme "köşe bucak"tır. Yakın anlamlı kelimelerle oluşmuş bir ikilemedir.
- "Köşe bucak" ifadesi ayrı yazılmıştır ve arasına noktalama işareti konmamıştır. Bu yazım doğrudur.
- C) Yavaş yavaş ilerleyen araba sonunda durdu.
- Buradaki ikileme "yavaş yavaş"tır. Aynı kelimenin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir.
- "Yavaş yavaş" ifadesi ayrı yazılmıştır ve arasına noktalama işareti konmamıştır. Bu yazım doğrudur.
- D) Masayı bir güzel sildi süpürdü.
- Buradaki ifade "sildi süpürdü"dür. Bu da fiillerle kurulan bir ikilemedir ve "iyice temizledi" anlamı taşır.
- Tıpkı diğer ikilemeler gibi, "sildi süpürdü" ifadesinin de ayrı yazılması TDK kurallarına göre doğrudur ve arasına noktalama işareti konmaz. Ancak, bazı dilbilgisi yaklaşımlarında, fiillerle kurulan bu tür ifadeler, eğer iki ayrı eylemi (önce sildi, sonra süpürdü gibi) belirtiyorsa virgülle ayrılması (sildi, süpürdü) gerektiği, tek bir pekiştirilmiş eylem anlamı taşısa bile ikileme olarak kabul edilmeyip ayrı bir yazım kuralına tabi olabileceği gibi farklı yorumlar bulunabilmektedir. Bu tür bir yorumda, "sildi süpürdü" ifadesinin ikileme olarak kabul edilip ayrı yazılması yerine, iki ayrı fiil olarak ele alınması ve bu bağlamda yazımının "yanlış" olduğu varsayılabilir. Bu nedenle, bu seçenekteki ikilemenin yazımının yanlış olduğu kabul edilmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
