4. Erdem, ödevini yaparken aşağıdaki cümleleri yazmıştır:
I. Akşam yemeğinde çok az yemek yedi.
II. Çantasını sağlam solam taşıyamadı.
III. Kitapları düzenli aralıklarla okurdu.
IV. Sabah erkenden uyanıp işe gitti.
Erdem'in yazdığı cümlelerin hangisinde ikileme yanlış yazılmıştır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, Erdem'in yazdığı cümlelerdeki ikilemelerin doğru kullanılıp kullanılmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "ikileme" ne demek, onu hatırlayalım:
- İkileme Nedir? İkilemeler, anlatımı güçlendirmek, pekiştirmek veya çeşitlendirmek amacıyla iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan kelime gruplarıdır. Genellikle aynı kelimenin tekrarıyla (yavaş yavaş), eş veya zıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle (aşağı yukarı, çoluk çocuk), yansıma kelimelerle (şırıl şırıl) ya da ilk kelimeye benzeyen, anlamsız bir kelimenin eklenmesiyle (para mara, kitap mitap) oluşurlar.
Şimdi Erdem'in cümlelerini tek tek inceleyelim:
- I. Akşam yemeğinde çok az yemek yedi.
Bu cümlede "çok az" ifadesi kullanılmıştır. "Çok az" bir ikileme değildir, miktar belirten bir zarf öbeğidir ve doğru kullanılmıştır. "Az çok" bir ikileme olsa da, "çok az" bu tanıma girmez.
- II. Çantasını sağlam solam taşıyamadı.
Bu cümlede "sağlam solam" ifadesi bir ikileme olarak kullanılmaya çalışılmıştır. Ancak Türkçede "sağlam solam" diye bir ikileme bulunmamaktadır. "Sağlam" kelimesiyle oluşturulan standart bir ikileme yoktur. Eğer bir şeyin hiç sağlam olmadığını anlatmak isteseydik, "eğri büğrü" gibi farklı ikilemeler kullanabilirdik ya da "sağlam mı sağlam" gibi pekiştirmeler yapabilirdik. "Solam" kelimesi "sağlam" ile birlikte anlamlı bir ikileme oluşturmaz. Bu nedenle, bu ikileme yanlış yazılmıştır.
- III. Kitapları düzenli aralıklarla okurdu.
Bu cümlede "düzenli aralıklarla" ifadesi bir ikileme değildir. "Düzenli" sıfat, "aralık" ise isimdir. Bu ifade, bir zaman dilimini anlatan doğru bir kelime grubudur.
- IV. Sabah erkenden uyanıp işe gitti.
Bu cümlede "erkenden" kelimesi bir zarftır ve doğru kullanılmıştır. Herhangi bir ikileme içermemektedir.
İncelemelerimize göre, Erdem'in yazdığı cümlelerden ikilemenin yanlış kullanıldığı cümle II numaralı cümledir. "Sağlam solam" diye bir ikileme Türkçede yer almamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
