10. Bir öğrenci defterine şu notları almıştır:
- İkilemeler ayrı yazılır
- İkilemeler arasına noktalama işareti konmaz
- İkilemeler pekiştirme görevi üstlenebilir
- İkilemeler daima aynı sözcüğün tekrarıyla oluşur
Öğrencinin notlarından hangisi yanlıştır?
A) İkilemeler ayrı yazılır
B) İkilemeler arasına noktalama işareti konmaz
C) İkilemeler pekiştirme görevi üstlenebilir
D) İkilemeler daima aynı sözcüğün tekrarıyla oluşur
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda ikilemelerle ilgili verilen notları inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. İkilemeler, anlatımı güçlendirmek, anlamı pekiştirmek veya çeşitlendirmek amacıyla iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan söz gruplarıdır. Şimdi notları tek tek değerlendirelim:
- A) İkilemeler ayrı yazılır: Bu ifade doğrudur. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre ikilemeler her zaman ayrı yazılır. Örneğin, "ağır ağır", "güzel güzel", "yavaş yavaş" gibi.
- B) İkilemeler arasına noktalama işareti konmaz: Bu ifade de doğrudur. İkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına virgül, noktalı virgül gibi herhangi bir noktalama işareti konmaz. Örneğin, "koşa koşa geldi" deriz, "koşa, koşa geldi" demeyiz.
- C) İkilemeler pekiştirme görevi üstlenebilir: Bu ifade de doğrudur. İkilemelerin en önemli görevlerinden biri anlamı pekiştirmek, güçlendirmektir. Örneğin, "uzun uzun boylu" derken boyun uzunluğunu pekiştiririz ya da "tatlı tatlı konuşmak" eylemin tatlılığını vurgular.
- D) İkilemeler daima aynı sözcüğün tekrarıyla oluşur: Bu ifade yanlıştır. İkilemeler sadece aynı sözcüğün tekrarıyla oluşmaz. Farklı şekillerde de oluşabilirler:
- Aynı sözcüğün tekrarıyla: ağır ağır, yavaş yavaş
- Eş anlamlı sözcüklerle: güçlü kuvvetli, ses seda
- Zıt anlamlı sözcüklerle: az çok, er geç
- Biri anlamlı, diğeri anlamsız sözcüklerle: eski püskü, yırtık pırtık
- İkisi de anlamsız sözcüklerle: mırın kırın, abur cubur
- Yansıma sözcüklerle: şırıl şırıl, horul horul
Gördüğümüz gibi, ikilemelerin oluşum biçimleri oldukça çeşitlidir. Bu nedenle "daima aynı sözcüğün tekrarıyla oluşur" genellemesi doğru değildir.
Bu durumda öğrencinin notlarından yanlış olanı D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
