Güneş sistemindeki iki gezegenden birinin yörünge yarıçapı diğerinin 4 katıdır. Buna göre bu gezegenlerin yörünge periyotları oranı \( \frac{T_1}{T_2} \) kaçtır?
A) 2Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım çözerek Kepler'in gezegen hareket yasalarını daha iyi anlayalım.
Kepler'in Üçüncü Yasası (Periyotlar Yasası), bir gezegenin Güneş etrafındaki yörünge periyodunun karesinin ($T^2$), yörünge yarıçapının küpü ($r^3$) ile doğru orantılı olduğunu belirtir. Matematiksel olarak bu yasa, $ \frac{T^2}{r^3} = K $ şeklinde ifade edilir. Burada $K$, Güneş sistemindeki tüm gezegenler için aynı olan bir sabittir.
Güneş sistemindeki iki farklı gezegen için Kepler'in Üçüncü Yasası'nı ayrı ayrı yazabiliriz:
Her iki denklem de aynı $K$ sabitine eşit olduğundan, bu iki denklemi birbirine eşitleyebiliriz:
$ \frac{T_1^2}{r_1^3} = \frac{T_2^2}{r_2^3} $
Bizden yörünge periyotları oranı $ \frac{T_1}{T_2} $ istendiği için, denklemi bu oranı bulacak şekilde yeniden düzenleyelim:
$ \frac{T_1^2}{T_2^2} = \frac{r_1^3}{r_2^3} $
Bu ifadeyi daha anlaşılır bir şekilde şöyle yazabiliriz:
$ \left(\frac{T_1}{T_2}\right)^2 = \left(\frac{r_1}{r_2}\right)^3 $
Soruda, gezegenlerden birinin yörünge yarıçapının diğerinin 4 katı olduğu belirtiliyor. Diyelim ki birinci gezegenin yarıçapı $r_1$, ikinci gezegenin yarıçapı $r_2$ olsun. O zaman $r_1 = 4r_2$ ilişkisi geçerlidir.
Bu ilişkiyi yukarıdaki denklemde yerine koyalım:
$ \left(\frac{T_1}{T_2}\right)^2 = \left(\frac{4r_2}{r_2}\right)^3 $
Denklemdeki $r_2$ terimleri sadeleşir:
$ \left(\frac{T_1}{T_2}\right)^2 = (4)^3 $
Şimdi $4^3$ değerini hesaplayalım:
$ 4 \times 4 \times 4 = 64 $
Yani denklemimiz şu hale gelir:
$ \left(\frac{T_1}{T_2}\right)^2 = 64 $
Son olarak, $ \frac{T_1}{T_2} $ oranını bulmak için her iki tarafın karekökünü alalım:
$ \frac{T_1}{T_2} = \sqrt{64} $
$ \frac{T_1}{T_2} = 8 $
Buna göre, gezegenlerin yörünge periyotları oranı 8'dir.
Cevap C seçeneğidir.