Bir lale çiçeğinin 20°C'de tamamen açık, 5°C'de ise tamamen kapalı olduğu gözlemlenmiştir. 12°C'de çiçek yarı açık durumdadır.
Bu gözlem termonasti ile ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisini doğrular?
A) Hareketin sıcaklığa bağlı olarak kademeli gerçekleşmesi
B) Hareketin ani ve sıçramalı olması
C) Sadece ışık varlığında çalışması
D) Geri dönüşümsüz olması
Sevgili öğrenciler, bu soru lale çiçeğinin sıcaklığa bağlı olarak gösterdiği hareketi, yani termonasti olayını anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu gözlemleri inceleyelim ve doğru seçeneği bulalım:
- Gözlemleri Anlayalım: Lale çiçeğinin farklı sıcaklıklardaki durumları şunlardır: 20°C'de tamamen açık, 5°C'de tamamen kapalı, 12°C'de yarı açık. Bu gözlemler bize sıcaklık değiştikçe lalenin açıklık durumunun da değiştiğini gösteriyor.
- A) Hareketin sıcaklığa bağlı olarak kademeli gerçekleşmesi: Lale 5°C'de kapalı, 20°C'de açık ve bu iki uç nokta arasında, yani 12°C'de yarı açık bir durum sergiliyor. Bu durum, çiçeğin açılma veya kapanma hareketinin sıcaklık değişimine paralel olarak yavaş yavaş, aşamalı bir şekilde gerçekleştiğini açıkça gösterir. Yani sıcaklık arttıkça kademeli olarak açılıyor, azaldıkça kademeli olarak kapanıyor. Bu seçenek, verilen gözlemlerle tamamen uyumludur.
- B) Hareketin ani ve sıçramalı olması: Eğer hareket ani ve sıçramalı olsaydı, çiçeğin ya tamamen kapalı ya da tamamen açık olması beklenirdi. 12°C'de "yarı açık" olması, hareketin ani olmadığını, aksine kademeli olduğunu kanıtlar.
- C) Sadece ışık varlığında çalışması: Verilen gözlemlerde ışıkla ilgili hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Sadece sıcaklık değerleri ve çiçeğin durumu belirtilmiştir. Termonasti, adından da anlaşılacağı gibi (termo- sıcaklık), öncelikli olarak sıcaklığa bağlı bir harekettir. Bu nedenle, bu seçenek verilen bilgilerle doğrulanamaz.
- D) Geri dönüşümsüz olması: Nasti hareketleri genellikle geri dönüşümlüdür. Yani sıcaklık tekrar yükseldiğinde çiçek tekrar açılabilir. Verilen bilgilerde hareketin geri dönüşümsüz olduğuna dair bir kanıt yoktur. Aksine, farklı sıcaklıklarda farklı durumlar gözlemlenmesi, sıcaklık değiştikçe hareketin de değiştiğini, yani geri dönüşümlü olabileceğini düşündürür.
- Sonuç: Lalenin 5°C'de kapalı, 12°C'de yarı açık ve 20°C'de tamamen açık olması, hareketin sıcaklığa bağlı olarak aşamalı ve kademeli bir şekilde gerçekleştiğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
