"Sokakta yürüyen adam aniden durdu. Cebinden bir anahtar çıkardı ve kapıyı açtı. İçeri girdikten sonra kapıyı kapattı. Pencereden ışık yandığı görüldü."
Bu metinle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Anlatıcı, karakterin iç dünyasına dair bilgi vermez.
B) Anlatıcı, bir kamera gibi dışarıdan gözlem yapar.
C) Anlatıcı, karakterin neden içeri girdiğini bilir.
D) Anlatıcı, sadece görünenleri aktarır.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metindeki anlatıcının bakış açısını ve aktarım şeklini anlamamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyarak anlatıcının bize ne tür bilgiler verdiğini ve ne tür bilgileri vermediğini belirleyelim.
Metin: "Sokakta yürüyen adam aniden durdu. Cebinden bir anahtar çıkardı ve kapıyı açtı. İçeri girdikten sonra kapıyı kapattı. Pencereden ışık yandığı görüldü."
Bu metinde anlatıcı, bir adamın yaptığı eylemleri (durması, anahtar çıkarması, kapıyı açması, içeri girmesi, kapıyı kapatması) ve bir durumu (pencereden ışık yanması) bize aktarıyor. Peki, bu aktarımda anlatıcının rolü ne?
- Anlatıcı, karakterin ne düşündüğünü, ne hissettiğini, neden durduğunu veya neden içeri girdiğini bize söylemiyor.
- Sadece dışarıdan gözlemlenebilen olayları ve durumları sıralıyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Anlatıcı, karakterin iç dünyasına dair bilgi vermez.
- Metinde adamın duyguları, düşünceleri, niyetleri veya içsel çatışmaları hakkında hiçbir bilgi bulunmuyor. Anlatıcı sadece dışsal davranışları aktarıyor. Bu nedenle bu yargı doğrudur.
- B) Anlatıcı, bir kamera gibi dışarıdan gözlem yapar.
- Anlatıcı, bir olayı veya durumu sanki bir kamera kaydı alıyormuş gibi, sadece görünenleri ve duyulanları (eğer olsaydı) aktarıyor. Karakterin iç dünyasına girmiyor, yorum yapmıyor. Bu nedenle bu yargı doğrudur.
- C) Anlatıcı, karakterin neden içeri girdiğini bilir.
- Metinde adamın "içeri girdikten sonra kapıyı kapattığı" söyleniyor, ancak "neden" içeri girdiğine dair hiçbir açıklama, sebep veya motivasyon belirtilmiyor. Anlatıcı, bu konuda bize bilgi vermiyor. Dolayısıyla, anlatıcının bu bilgiyi bildiğini iddia eden bu yargı yanlıştır.
- D) Anlatıcı, sadece görünenleri aktarır.
- Adamın durması, anahtar çıkarması, kapıyı açması, içeri girmesi, kapıyı kapatması ve pencereden ışık yanması gibi tüm olaylar dışarıdan gözlemlenebilir durumlardır. Anlatıcı, bu gözlemlerin ötesine geçmiyor. Bu nedenle bu yargı doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, yanlış olan yargı C seçeneğidir, çünkü anlatıcı karakterin neden içeri girdiğini bize açıklamamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
