II. Abdülhamit döneminde uygulanan istibdat yönetiminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti'nde demokratikleşmeyi hızlandırmak
B) Meşrutiyet yönetimini güçlendirmek
C) Mutlak otoriteyi sağlamak ve muhalefeti bastırmak
D) Yabancı devletlerin desteğini artırmak
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, II. Abdülhamit döneminde uygulanan "istibdat" yönetiminin temel amacını anlamamız isteniyor. Öncelikle "istibdat" kelimesinin ne anlama geldiğini ve bu dönemin özelliklerini hatırlayalım.
- İstibdat Dönemi Nedir?
II. Abdülhamit, 1876'da tahta çıktığında Kanun-i Esasi'yi ilan ederek Meşrutiyet yönetimine geçmişti. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı (93 Harbi) bahane ederek 1878'de Meclis-i Mebusan'ı tatil etti ve Kanun-i Esasi'yi askıya aldı. Bu tarihten 1908'e kadar süren, padişahın mutlak otoritesine dayalı, merkeziyetçi ve muhalefetin baskılandığı döneme "İstibdat Dönemi" denir. "İstibdat" kelimesi, baskıcı, despotik yönetim anlamına gelir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Osmanlı Devleti'nde demokratikleşmeyi hızlandırmak: İstibdat, demokratikleşmenin tam tersi bir yönetim biçimidir. Meclisin kapatılması ve kişisel yönetimin güçlenmesi demokratikleşmeyi yavaşlatmıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Meşrutiyet yönetimini güçlendirmek: II. Abdülhamit, Meşrutiyet'i (yani anayasal monarşiyi ve parlamenter sistemi) askıya alarak istibdat dönemini başlatmıştır. Dolayısıyla amacı Meşrutiyet'i güçlendirmek değil, ortadan kaldırmaktı. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Mutlak otoriteyi sağlamak ve muhalefeti bastırmak: İstibdat döneminin en belirgin özelliği, padişahın şahsında mutlak otoritenin yeniden tesis edilmesi ve bu otoriteye karşı gelebilecek her türlü muhalif sesin (aydınlar, siyasi gruplar vb.) baskı altına alınmasıdır. II. Abdülhamit, devletin dağılmasını engellemek ve iç karışıklıkları önlemek amacıyla merkeziyetçi ve güçlü bir yönetim kurmayı hedeflemiştir. Bu, istibdat yönetiminin temel amacıdır.
- D) Yabancı devletlerin desteğini artırmak: II. Abdülhamit'in dış politikada denge siyaseti izlediği ve yabancı devletlerle ilişkileri önemsediği doğrudur. Ancak istibdat yönetiminin temel amacı, yani iç politikadaki bu baskıcı sistemin kurulma nedeni, doğrudan yabancı devletlerin desteğini artırmak değildir. İstibdat, iç düzeni ve padişahın gücünü korumaya yönelik bir iç politika aracıydı. Bu nedenle D seçeneği temel amaç olarak kabul edilemez.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, II. Abdülhamit dönemindeki istibdat yönetiminin temel amacının, padişahın mutlak otoritesini sağlamlaştırmak ve bu otoriteye karşı çıkan her türlü muhalefeti bastırmak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
