İsim cümlesinde vurgu nerededir (Yüklemdedir) Test 1

8. Aşağıdaki cümlelerden hangisi isim cümlesi değildir ve bu nedenle vurgu konusu farklıdır?

A) Bu sorunun cevabı çok açıktır.
B) En güzel anılar çocukluk yıllarındadır.
C) Yarın sabah erkenden yola çıkıyoruz.
D) Bu şehrin simgesi tarihi saat kulesidir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerin yüklemlerini (predicates) doğru tespit ederek, cümlenin isim cümlesi mi yoksa fiil cümlesi mi olduğunu bulmamız gerekiyor. Bu ayrım, cümlenin vurgusunun nerede olduğunu anlamamız için temel bir adımdır.

• İsim Cümlesi Nedir? Yüklemi bir isim, isim tamlaması, zamir veya isim soylu bir sözcük (ek fiil almış sıfat gibi) olan cümlelerdir. Bu tür cümlelerde vurgu genellikle yüklemin kendisinde veya yüklemden önceki kelimede bulunur.
• Fiil Cümlesi Nedir? Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. Fiil cümlelerinde vurgu genellikle yüklemden hemen önceki ögede (özne, nesne, tümleç) bulunur. Eğer yüklem cümlenin başındaysa veya soru cümlesiyse vurgu farklılık gösterebilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bu sorunun cevabı çok açıktır.

  Bu cümlede yüklem "açıktır" kelimesidir. "Açık" bir sıfat olmasına rağmen, "-tır" ek fiilini alarak yüklem olmuştur. Dolayısıyla bu bir isim cümlesidir. Vurgu, yüklem olan "açık" kelimesindedir.

• B) En güzel anılar çocukluk yıllarındadır.

  Bu cümlede yüklem "çocukluk yıllarındadır" kelime grubudur. "Çocukluk yılları" bir isim tamlamasıdır ve "-dır" ek fiilini alarak yüklem olmuştur. Dolayısıyla bu bir isim cümlesidir. Vurgu, yüklem olan "çocukluk yıllarında" kelime grubundadır.

• C) Yarın sabah erkenden yola çıkıyoruz.

  Bu cümlede yüklem "çıkıyoruz" kelimesidir. "Çıkmak" bir fiildir ve şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle bu bir fiil cümlesidir. Fiil cümlelerinde vurgu genellikle yüklemden önceki ögededir. Burada "erkenden" kelimesi (zarf tümleci) yüklemden hemen önce geldiği için vurgu "erkenden" kelimesindedir. Bu, diğer seçeneklerdeki isim cümlelerinin vurgu konusundan farklıdır.

• D) Bu şehrin simgesi tarihi saat kulesidir.

  Bu cümlede yüklem "tarihi saat kulesidir" kelime grubudur. "Tarihi saat kulesi" bir isim tamlamasıdır ve "-dir" ek fiilini alarak yüklem olmuştur. Dolayısıyla bu bir isim cümlesidir. Vurgu, yüklem olan "tarihi saat kulesi" kelime grubundadır.

Gördüğümüz gibi A, B ve D seçeneklerindeki cümleler isim cümlesi iken, C seçeneğindeki cümle bir fiil cümlesidir. Bu nedenle C seçeneğindeki cümlenin vurgu konusu diğerlerinden farklıdır.

Cevap C seçeneğidir.