Alkanların adlandırılması örnekleri Test 1

Aşağıdaki bileşiklerden hangisinin sistematik adı "2,3-dimetilbütan"dır?

A) CH₃-CH(CH₃)-CH(CH₃)-CH₃
B) CH₃-CH₂-C(CH₃)₂-CH₃
C) (CH₃)₃C-CH₂-CH₃
D) CH₃-CH₂-CH₂-CH(CH₃)-CH₃

Sistematik adlandırma (IUPAC) kurallarına göre bir bileşiğin adını belirlerken veya verilen addan yapısını çizerken belirli adımları takip etmemiz gerekir. "2,3-dimetilbütan" adını inceleyelim:

• "Bütan" kısmı, ana zincirde 4 karbon atomu olduğunu gösterir. Bu bir alkandır, yani karbonlar arasında sadece tek bağlar bulunur.
• "Dimetil" kısmı, ana zincire bağlı iki adet metil ($-\text{CH}_3$) grubunun bulunduğunu belirtir.
• "2,3-" sayıları, bu metil gruplarının ana zincirin 2. ve 3. karbon atomlarına bağlı olduğunu gösterir.

Şimdi verilen seçenekleri inceleyelim ve her birinin sistematik adını bulalım:

• A) $\text{CH}_3-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}_3$
  • En uzun karbon zinciri 4 karbondur: $\text{CH}_3-\text{CH}-\text{CH}-\text{CH}_3$. Bu zincir "bütan"dır.
  • Zincire bağlı iki adet metil ($-\text{CH}_3$) grubu vardır.
  • Zinciri numaralandırdığımızda (sağdan veya soldan fark etmez, simetrik):
    • 1. karbon: $\text{CH}_3$
    • 2. karbon: $\text{CH}$ (bir metil bağlı)
    • 3. karbon: $\text{CH}$ (bir metil bağlı)
    • 4. karbon: $\text{CH}_3$
  • Metil grupları 2. ve 3. karbonlara bağlıdır.
  • Bu bileşiğin adı 2,3-dimetilbütan'dır.
• B) $\text{CH}_3-\text{CH}_2-\text{C}(\text{CH}_3)_2-\text{CH}_3$
  • En uzun karbon zinciri 4 karbondur: $\text{CH}_3-\text{CH}_2-\text{C}-\text{CH}_3$. Bu zincir "bütan"dır.
  • Zincire bağlı iki adet metil ($-\text{CH}_3$) grubu vardır.
  • Zinciri numaralandırdığımızda, dallanmanın en küçük numarayı alacağı yönden başlarız (sağdan sola):
    • 1. karbon: $\text{CH}_3$
    • 2. karbon: $\text{C}$ (iki metil bağlı)
    • 3. karbon: $\text{CH}_2$
    • 4. karbon: $\text{CH}_3$
  • Her iki metil grubu da 2. karbona bağlıdır.
  • Bu bileşiğin adı 2,2-dimetilbütan'dır.
• C) $(\text{CH}_3)_3\text{C}-\text{CH}_2-\text{CH}_3$
  • Bu yapıyı açık haliyle yazarsak:

          $\text{CH}_3$
                 |
            $\text{CH}_3-\text{C}-\text{CH}_2-\text{CH}_3$
                 |
                 $\text{CH}_3$

  • En uzun karbon zinciri 4 karbondur: $\text{CH}_3-\text{C}-\text{CH}_2-\text{CH}_3$. Bu zincir "bütan"dır.
  • Zincire bağlı bir adet metil ($-\text{CH}_3$) grubu vardır.
  • Zinciri numaralandırdığımızda, dallanmanın en küçük numarayı alacağı yönden başlarız (soldan sağa):
    • 1. karbon: $\text{CH}_3$
    • 2. karbon: $\text{C}$ (bir metil bağlı)
    • 3. karbon: $\text{CH}_2$
    • 4. karbon: $\text{CH}_3$
  • Metil grubu 2. karbona bağlıdır.
  • Bu bileşiğin adı 2-metilbütan'dır.
• D) $\text{CH}_3-\text{CH}_2-\text{CH}_2-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}_3$
  • En uzun karbon zinciri 5 karbondur: $\text{CH}_3-\text{CH}_2-\text{CH}_2-\text{CH}-\text{CH}_3$. Bu zincir "pentan"dır.
  • Zincire bağlı bir adet metil ($-\text{CH}_3$) grubu vardır.
  • Zinciri numaralandırdığımızda, dallanmanın en küçük numarayı alacağı yönden başlarız (sağdan sola):
    • 1. karbon: $\text{CH}_3$
    • 2. karbon: $\text{CH}$ (bir metil bağlı)
    • 3. karbon: $\text{CH}_2$
    • 4. karbon: $\text{CH}_2$
    • 5. karbon: $\text{CH}_3$
  • Metil grubu 2. karbona bağlıdır.
  • Bu bileşiğin adı 2-metilpentan'dır.

Yukarıdaki analizlere göre, sistematik adı "2,3-dimetilbütan" olan bileşik A seçeneğinde verilmiştir.

Cevap A seçeneğidir.