Hal değişim grafikleri (Isı-Sıcaklık) Test 1

🎓 Hal değişim grafikleri (Isı-Sıcaklık) Test 1 - Ders Notu

Bu not, hal değişim grafiklerini (ısı-sıcaklık grafikleri) yorumlama, hal değişim sıcaklıklarını belirleme ve madde miktarıyla hal değişim süresinin ilişkisini anlama konularını kapsar.

📌 Hal Değişimi Nedir?

Bir maddenin ısı alarak veya ısı vererek fiziksel yapısında meydana gelen değişikliklere hal değişimi denir.

• Katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç temel hal vardır.
• Hal değişimleri sırasında sıcaklık sabittir.

⚠️ Dikkat: Hal değişimi sırasında maddeye ısı verilmeye devam edilir veya maddeden ısı alınmaya devam edilir.

📌 Hal Değişim Grafikleri (Isı-Sıcaklık Grafikleri)

Bir maddenin ısıtılması veya soğutulması sırasında sıcaklığının nasıl değiştiğini gösteren grafiklerdir.

• Grafikte yatay eksen genellikle ısıyı (veya zamanı), dikey eksen ise sıcaklığı gösterir.
• Eğik çizgiler, maddenin tek bir halde bulunduğu ve sıcaklığının değiştiği bölgeleri temsil eder.
• Yatay çizgiler, maddenin hal değiştirdiği ve sıcaklığının sabit kaldığı bölgeleri temsil eder.

💡 İpucu: Grafikteki yatay çizgilerin uzunluğu, o hal değişiminin ne kadar sürdüğünü gösterir. Bu süre, madde miktarıyla doğru orantılıdır.

📌 Erime ve Donma

Erime, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Donma ise sıvı bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesidir.

• Erime ve donma sıcaklıkları aynıdır.
• Erime sırasında madde ısı alır, donma sırasında madde ısı verir.

📝 Örnek: Buzun erime sıcaklığı 0°C'dir. Su da 0°C'de donar.

📌 Kaynama ve Yoğuşma

Kaynama, sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hale geçmesidir. Yoğuşma ise gaz bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesidir.

• Kaynama ve yoğuşma sıcaklıkları aynıdır.
• Kaynama sırasında madde ısı alır, yoğuşma sırasında madde ısı verir.
• Kaynama, sıvının her yerinde olurken, buharlaşma sadece yüzeyde olur.

⚠️ Dikkat: Kaynama noktası, dış basınca bağlı olarak değişir. Basınç arttıkça kaynama noktası yükselir.

📌 Süblimleşme ve Kırağılaşma

Süblimleşme, katı bir maddenin doğrudan gaz hale geçmesidir. Kırağılaşma ise gaz bir maddenin doğrudan katı hale geçmesidir.

• Süblimleşme sırasında madde ısı alır, kırağılaşma sırasında madde ısı verir.
• Günlük hayatta naftalinin küçülmesi süblimleşmeye, havanın soğuk olduğu zamanlarda camlarda oluşan buzlanma kırağılaşmaya örnektir.

💡 İpucu: Süblimleşme ve kırağılaşma genellikle düşük sıcaklık ve basınçlarda gerçekleşir.

📌 Hal Değişim Süresi ve Madde Miktarı

Bir maddenin hal değiştirmesi için gereken süre, madde miktarıyla doğru orantılıdır.

• Daha fazla madde, hal değiştirmek için daha fazla ısı gerektirir ve dolayısıyla daha uzun sürer.
• Aynı ısıtıcıyla ısıtılan iki farklı kütledeki aynı maddenin, büyük kütleli olanının hal değişimi daha uzun sürer.

📝 Örnek: 10 gram buzun erimesi, 5 gram buzun erimesinden daha uzun sürer.