Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlenin "gerçek öznesini" bulmamız isteniyor. Cümledeki işi yapanı doğru bir şekilde tespit etmek için adım adım ilerleyelim:
- Öncelikle, bir cümlede işi yapan veya durumu gerçekleştiren varlığa özne denir. Özne, yükleme sorulan "Kim?" veya "Ne?" sorularına cevap verir.
- Cümlemizdeki yüklem "yıkanacak" fiilidir. Bu fiile "Kim yıkanacak?" veya "Ne yıkanacak?" sorularını soralım.
- "Ne yıkanacak?" diye sorduğumuzda cevabı "Masa örtüsü" olur. Ancak dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var: "yıkanacak" fiili edilgen (pasif) çatıdadır. Edilgen çatılı fiillerde, işi yapan belli değildir veya "tarafından" gibi ifadelerle belirtilir.
- Edilgen çatılı cümlelerde, işten etkilenen varlık (bizim örneğimizde "masa örtüsü") cümlenin görünürdeki öznesi olur. Buna sözde özne denir. Yani, "masa örtüsü" bu cümlede sözde öznedir.
- Peki, bu cümlede "masa örtüsü"nü yıkayan kim? Cümlede "annem tarafından" ifadesi geçiyor. "Tarafından" kelimesi, işi gerçekten yapanı belirtmek için kullanılır. Bu durumda, yıkama işini gerçekten yapan kişi "annem"dir.
- İşte bu "annem", cümlede işi gerçekten yapan olduğu için gerçek özne olarak kabul edilir.
- Seçeneklere baktığımızda:
- A) Masa örtüsü: Bu, işten etkilenen ve cümlenin sözde öznesi olan varlıktır.
- B) annem: Bu, yıkama işini gerçekten yapan, yani cümlenin gerçek öznesidir.
- C) yıkanacak: Bu, cümlenin yüklemidir (fiilidir).
- D) gerçek özne yok: Bu ifade yanlıştır, çünkü "annem" gerçek özne olarak cümlede yer almaktadır.
Bu nedenle, "Masa örtüsü annem tarafından yıkanacak." cümlesinde gerçek özne "annem"dir.
Cevap B seçeneğidir.
