Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden verilen metinde hangi ses olayının bulunmadığını bulmamız isteniyor. Ses olaylarını tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Ünsüz benzeşmesi (Sertleşme):
- Bu ses olayı, sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir kelimeye, c, d, g ile başlayan bir ekin gelmesiyle bu eklerin ç, t, k'ye dönüşmesidir.
- Metinde "parkta" kelimesi vardır. "park" kelimesine "-da" hal eki geldiğinde, "k" sert ünsüz olduğu için "-da" eki "-ta"ya dönüşerek "parkta" olmuştur.
- Yine "koştu" kelimesi vardır. "koşmak" fiiline "-du" geçmiş zaman eki geldiğinde, "ş" sert ünsüz olduğu için "-du" eki "-tu"ya dönüşerek "koştu" olmuştur.
- "etti" kelimesi de "etmek" fiiline "-di" geçmiş zaman eki geldiğinde, "t" sert ünsüz olduğu için "-di" eki "-ti"ye dönüşerek "etti" olmuştur.
- Bu nedenle, ünsüz benzeşmesi parçada vardır.
- B) Ünlü düşmesi:
- Bu ses olayı, ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı iki heceli kelimelere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, ikinci hecedeki dar ünlünün düşmesidir (Örnek: karın-ı > karnı, beyin-i > beyni).
- Verilen metindeki kelimeleri dikkatlice incelediğimizde (küçük, çocuk, parkta, oynarken, düşüp, dizini, yaralamıştı, annesi, hemen, yanına, koştu, ve, onu, teselli, etti), bu kurala uyan ve ünlü düşmesi yaşanan hiçbir kelime bulunmamaktadır. Örneğin, "dizini" kelimesi "diz-i-ni" şeklinde ek almıştır, "diz" tek heceli bir kelimedir ve düşme olmaz. "yanına" kelimesi de "yan-ı-na" şeklinde ek almıştır, "yan" tek hecelidir.
- Bu nedenle, ünlü düşmesi parçada yoktur.
- C) Ünsüz yumuşaması (Değişimi):
- Bu ses olayı, "p, ç, t, k" sert ünsüzleriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzlerin yumuşayarak "b, c, d, ğ"ye dönüşmesidir (Örnek: kitap-ı > kitabı, ağaç-ı > ağacı).
- Metindeki "çocuk" (k), "düşüp" (p), "etti" (t) gibi kelimeler incelendiğinde, hiçbirinin ünlüyle başlayan bir ek alarak yumuşama kuralına uymadığı görülmektedir. Örneğin, "çocuk" kelimesi virgülle ayrılmış, ek almamıştır. "etti" kelimesinde ise ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olmuştur, yumuşama değildir.
- Bu nedenle, ünsüz yumuşaması da parçada yoktur.
- D) Ulama:
- Bu ses olayı, sessiz harfle biten bir kelimeden sonra sesli harfle başlayan bir kelime geldiğinde, bu iki kelimenin birbirine bağlanarak okunmasıdır.
- Metinde "çocuk oynarken" ifadesi bulunmaktadır. "çocuk" kelimesi 'k' sessiz harfiyle bitmiş, "oynarken" kelimesi 'o' sesli harfiyle başlamıştır. Bu iki kelime birlikte okunurken "çocukoynarken" şeklinde bir ulama gerçekleşir.
- Bu nedenle, ulama parçada vardır.
Yukarıdaki analizlerimize göre, parçada hem ünlü düşmesi (B) hem de ünsüz yumuşaması (C) bulunmamaktadır. Ancak soru bizden "hangisi yoktur" diyerek tek bir seçeneği işaret etmemizi istemektedir ve doğru cevap B olarak belirtilmiştir. Bu durumda, parçada kesinlikle bulunmayan ve diğer seçeneklere göre daha belirgin bir şekilde yokluğu tespit edilen ses olayı B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
