Nötr bir elektroskoba yüklü bir cisim dokundurulduğunda yapraklar açılıyor ve cisim uzaklaştırıldığında yapraklar kapanmıyor.
Bu deneyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Elektroskop ve cisim arasında yük alışverişi olmuştur
B) Elektroskop son durumda cisimle aynı cins yükle yüklüdür
C) Toplam yük korunmuştur
D) Elektroskop başlangıçta yüklüydü
Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım ve verilen bilgileri anlayalım:
"Nötr bir elektroskoba..." ifadesi, elektroskobun başlangıçta yüksüz olduğunu, yani net bir elektrik yüküne sahip olmadığını belirtir.
"Yüklü bir cisim dokundurulduğunda yapraklar açılıyor..." ifadesi, yüklü cisim ile elektroskop arasında temas (dokunma) yoluyla yük alışverişi olduğunu ve elektroskobun yüklenerek yapraklarının açıldığını gösterir.
"Cisim uzaklaştırıldığında yapraklar kapanmıyor." ifadesi ise elektroskobun kalıcı olarak yüklendiğini teyit eder.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Elektroskop ve cisim arasında yük alışverişi olmuştur: Yüklü bir cisim nötr bir cisme dokundurulduğunda, yükler cisimler arasında paylaşılır. Elektroskopun yapraklarının açılması, onun yüklendiğini gösterir ki bu da yük alışverişi olduğunu kanıtlar. Bu ifade **doğrudur**.
B) Elektroskop son durumda cisimle aynı cins yükle yüklüdür: Dokunma ile elektriklenme (iletkenlik yoluyla elektriklenme) prensibine göre, yüklü bir cisim nötr bir cisme dokunduğunda, nötr cisim dokunan cisimle aynı cins yükle yüklenir. Örneğin, negatif yüklü bir cisim dokunursa elektroskop negatif yüklenir; pozitif yüklü bir cisim dokunursa elektroskop pozitif yüklenir. Bu ifade **doğrudur**.
C) Toplam yük korunmuştur: Elektrik yükünün korunumu yasasına göre, kapalı bir sistemdeki toplam elektrik yükü sabittir. Yükler sadece bir cisimden diğerine aktarılır veya yeniden dağıtılır, yoktan var olmaz ya da yok olmaz. Bu deneyde de cisim ve elektroskop arasındaki toplam yük, dokunma öncesi ve sonrası aynı kalır. Bu ifade **doğrudur**.
D) Elektroskop başlangıçta yüklüydü: Soru metninde açıkça "Nötr bir elektroskoba..." ifadesi geçmektedir. "Nötr" kelimesi, elektroskobun başlangıçta yüksüz olduğunu, yani net bir yükü olmadığını belirtir. Dolayısıyla, elektroskopun başlangıçta yüklü olduğu ifadesi, soruda verilen bilgiyle çelişmektedir. Bu ifade **yanlıştır**.
