4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eş sesli (sesteş) bir sözcük kullanılmıştır?
A) Çay içmeyi çok severim.
B) Yüz metreyi hızlı koştu.
C) Kalemimi evde unuttum.
D) Kuşlar ağaçta ötüyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden eş sesli (sesteş) bir sözcüğün kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle eş sesli sözcüğün ne demek olduğunu hatırlayalım:
- Eş sesli (sesteş) sözcükler: Yazılışları ve okunuşları aynı olan, ancak anlamları birbirinden tamamen farklı olan sözcüklerdir. Bir sözcüğün birden fazla, birbiriyle ilgisi olmayan anlamı varsa o sözcük eş seslidir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çay içmeyi çok severim.
- Bu cümlede "çay" sözcüğü kullanılmıştır. "Çay" sözcüğünün iki farklı anlamı vardır:
- 1. İçtiğimiz, demleyip tükettiğimiz içecek (örneğin: siyah çay, bitki çayı).
- 2. Küçük akarsu, dere.
- "Çay" sözcüğü eş seslidir. Ancak diğer seçenekleri de kontrol edelim.
- B) Yüz metreyi hızlı koştu.
- Bu cümlede "yüz" sözcüğü kullanılmıştır. "Yüz" sözcüğünün birden fazla ve birbirinden çok farklı anlamları vardır:
- 1. Sayı olan "yüz" (100). (Cümlede bu anlamda kullanılmıştır.)
- 2. İnsan veya hayvanın suratı, çehresi. (Örnek: "Onun yüzü çok güzeldi.")
- 3. Su içinde ilerlemek, yüzmek eylemi. (Örnek: "Denizde yüzmeyi çok severim.")
- 4. Bir şeyin derisini soymak eylemi. (Örnek: "Kasap kuzunun derisini yüzdü.")
- Gördüğümüz gibi "yüz" sözcüğü birden çok farklı anlama sahip olduğu için çok net bir eş sesli sözcüktür.
- C) Kalemimi evde unuttum.
- Bu cümlede "kalem" sözcüğü kullanılmıştır. "Kalem" sözcüğünün bilinen tek anlamı yazı yazmaya yarayan araçtır. Başka eş sesli bir anlamı yoktur.
- D) Kuşlar ağaçta ötüyordu.
- Bu cümlede "ağaç" sözcüğü kullanılmıştır. "Ağaç" sözcüğünün bilinen tek anlamı gövdesi ve dalları odunlaşmış, uzun ömürlü bitkidir. Başka eş sesli bir anlamı yoktur.
Hem A seçeneğindeki "çay" hem de B seçeneğindeki "yüz" eş sesli sözcüklerdir. Ancak "yüz" sözcüğü, sayı, organ, eylem gibi birbirinden çok farklı ve belirgin anlamlara sahip olmasıyla eş sesliliğin en güzel örneklerinden biridir. Bu tür sorularda genellikle en belirgin ve farklı anlamlara sahip olan sözcük tercih edilir.
Cevap B seçeneğidir.
