Bir bitkinin kökleri aşağı doğru, gövdesi ise yukarı doğru büyüme eğilimindedir.
Bu durum aşağıdaki tropizma çeşitlerinden hangisiyle açıklanır?
A) Kökler pozitif fototropizma, gövde negatif geotropizma gösterir
B) Kökler pozitif geotropizma, gövde negatif geotropizma gösterir
C) Kökler negatif kemotropizma, gövde pozitif hidrotropizma gösterir
D) Kökler pozitif fototropizma, gövde pozitif geotropizma gösterir
Bitkilerin dış uyaranlara karşı gösterdiği yönelme hareketlerine tropizma denir. Bu yönelme hareketleri, uyarının yönüne bağlı olarak pozitif (uyarıya doğru) veya negatif (uyarıdan uzağa) olabilir.
- Geotropizma (Gravitropizma): Bitkilerin yerçekimi kuvvetine karşı gösterdiği yönelme hareketidir.
- Pozitif Geotropizma: Bitki organının yerçekimi yönünde, yani aşağı doğru büyümesidir. Kökler genellikle pozitif geotropizma gösterir.
- Negatif Geotropizma: Bitki organının yerçekiminin tersi yönünde, yani yukarı doğru büyümesidir. Gövdeler genellikle negatif geotropizma gösterir.
- Fototropizma: Bitkilerin ışık uyarısına karşı gösterdiği yönelme hareketidir.
- Hidrotropizma: Bitkilerin suya karşı gösterdiği yönelme hareketidir.
- Kemotropizma: Bitkilerin kimyasal maddelere karşı gösterdiği yönelme hareketidir.
Şimdi sorudaki durumu bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- Bitkinin kökleri aşağı doğru büyüme eğilimindedir: Kökler, yerçekimi kuvvetinin uygulandığı yöne doğru büyüdüğü için bu durum pozitif geotropizma ile açıklanır.
- Bitkinin gövdesi yukarı doğru büyüme eğilimindedir: Gövde, yerçekimi kuvvetinin tersi yöne doğru büyüdüğü için bu durum negatif geotropizma ile açıklanır.
Bu bilgilerle seçenekleri değerlendirelim:
- A) Kökler pozitif fototropizma, gövde negatif geotropizma gösterir: Kökler genellikle ışıktan kaçar (negatif fototropizma) veya ışığa karşı tepkisizdir. Pozitif fototropizma göstermezler. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Kökler pozitif geotropizma, gövde negatif geotropizma gösterir: Köklerin aşağı doğru büyümesi pozitif geotropizma, gövdenin yukarı doğru büyümesi ise negatif geotropizma ile açıklanır. Bu ifade, bitkinin kök ve gövde büyüme yönlerini doğru bir şekilde tanımlamaktadır.
- C) Kökler negatif kemotropizma, gövde pozitif hidrotropizma gösterir: Kökler suya doğru büyür (pozitif hidrotropizma) ve bazı kimyasallara tepki verirler, ancak köklerin aşağı, gövdenin yukarı büyümesinin temel nedeni yerçekimidir. Bu seçenek, sorudaki ana durumu açıklamak için yeterli değildir ve yanlış ifadeler içerebilir.
- D) Kökler pozitif fototropizma, gövde pozitif geotropizma gösterir: Kökler pozitif fototropizma göstermezler. Gövde ise yukarı doğru büyüdüğü için negatif geotropizma gösterir, pozitif geotropizma değil. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, bitkinin köklerinin aşağı doğru ve gövdesinin yukarı doğru büyüme eğiliminin en doğru açıklaması B seçeneğinde verilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
