Bir deneyde, hipofiz bezi çıkarılan genç bir sıçanda büyüme durmakta, bu sıçana hipofiz bezi nakledildiğinde ise büyüme devam etmektedir.
Bu deney büyüme hormonu (STH) ile ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
A) Büyüme hormonunun kemik gelişimini hızlandırdığını
B) Büyüme hormonunun hipofiz bezinden salgılandığını
C) Büyüme hormonunun protein sentezini artırdığını
D) Büyüme hormonunun hücre bölünmesini uyardığını
Bu deney, büyüme hormonu (STH) ile ilgili çok önemli bir bilgiyi kanıtlamaktadır. Gelin, adımları tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- Deneyin İlk Adımı: Genç bir sıçandan hipofiz bezi çıkarıldığında büyüme duruyor. Bu durum bize, hipofiz bezinin büyüme için gerekli bir maddeyi ürettiğini veya salgıladığını gösterir. Eğer hipofiz bezi olmasaydı büyüme duruyorsa, büyüme için gerekli olan şeyin kaynağı hipofiz bezidir.
- Deneyin İkinci Adımı: Aynı sıçana hipofiz bezi nakledildiğinde büyüme devam ediyor. Bu adım, ilk adımdaki çıkarımımızı pekiştiriyor. Yani, hipofiz bezi tekrar vücuda girdiğinde büyüme yeniden başlıyorsa, büyüme faktörünün kaynağının kesinlikle hipofiz bezi olduğunu kanıtlar.
- Büyüme Hormonu (STH) ile İlişkilendirme: Biyoloji bilgilerimizden biliyoruz ki, büyümeden sorumlu temel hormonlardan biri Büyüme Hormonu (STH)'dur. Bu hormonun salgılandığı yer de hipofiz bezidir.
- Seçenek A'nın Değerlendirilmesi: Büyüme hormonunun kemik gelişimini hızlandırdığı bilgisi doğru olsa da, bu deney doğrudan hormonun nasıl etki ettiğini (yani etki mekanizmasını) değil, nereden salgılandığını işaret eder.
- Seçenek B'nin Değerlendirilmesi: Deney, hipofiz bezinin varlığının büyüme için şart olduğunu ve yokluğunda büyümenin durduğunu açıkça gösterir. Bu da büyüme hormonu gibi büyümeden sorumlu bir faktörün hipofiz bezinden salgılandığının doğrudan bir kanıtıdır.
- Seçenek C'nin Değerlendirilmesi: Büyüme hormonu protein sentezini artırarak etki eder, bu da doğru bir bilgidir. Ancak bu deney, protein sentezi mekanizmasını değil, hormonun kaynağını işaret eder.
- Seçenek D'nin Değerlendirilmesi: Büyüme hormonu hücre bölünmesini uyarır, bu da doğru bir bilgidir. Ancak deneyin odak noktası, hormonun bu işlevi nereden sağladığıdır.
Sonuç olarak, deneyin doğrudan kanıtladığı şey, büyüme için gerekli olan faktörün (büyüme hormonu) hipofiz bezinden geldiğidir.
Cevap B seçeneğidir.
