Büyük ünlü uyumu (Kalınlık-incelik uyumu) nedir Test 1

1. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumu kuralına uymaz?

A) Evler
B) Kalemlik
C) Kitapçı
D) Gözlükçü

Merhaba sevgili öğrenciler,

Büyük ünlü uyumu, Türkçe kelimelerin ses yapısını düzenleyen önemli bir kuraldır. Bu kuralı anlamak için öncelikle Türkçedeki ünlü harfleri iki gruba ayırmamız gerekir:

• Kalın Ünlüler: a, ı, o, u
• İnce Ünlüler: e, i, ö, ü

Büyük Ünlü Uyumu Kuralı: Bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü harf kalın ise, sonraki hecelerdeki tüm ünlü harfler de kalın olmalıdır. Eğer ilk hecedeki ünlü harf ince ise, sonraki hecelerdeki tüm ünlü harfler de ince olmalıdır. Kısacası, bir kelime ya tamamen kalın ünlülerden oluşur ya da tamamen ince ünlülerden oluşur.

Şimdi seçeneklerdeki kelimeleri bu kurala göre inceleyelim:

• A) Evler:
  • Kelimenin ünlüleri: E, E
  • E harfi ince ünlüdür. Kelimenin tüm ünlüleri (E, E) ince olduğu için, bu kelime büyük ünlü uyumu kuralına uyar.
• B) Kalemlik:
  • Kelimenin ünlüleri: Ka, lem, lik
  • İlk ünlü 'A' (kalın) iken, ikinci ünlü 'E' (ince) gelmiştir. Kalın ünlüden sonra ince ünlü geldiği için, bu kelime büyük ünlü uyumu kuralına uymaz.
• C) Kitapçı:
  • Kelimenin ünlüleri: Ki, tap, çı
  • İlk ünlü 'İ' (ince) iken, ikinci ünlü 'A' (kalın) gelmiştir. İnce ünlüden sonra kalın ünlü geldiği için, bu kelime de büyük ünlü uyumu kuralına uymaz.
• D) Gözlükçü:
  • Kelimenin ünlüleri: Göz, lük, çü
  • Ö harfi ince ünlüdür. Kelimenin tüm ünlüleri (Ö, Ü, Ü) ince olduğu için, bu kelime büyük ünlü uyumu kuralına uyar.

Yukarıdaki incelemelere göre hem "Kalemlik" hem de "Kitapçı" kelimeleri büyük ünlü uyumu kuralına uymamaktadır. Ancak soruda tek bir doğru cevap beklendiği ve verilen doğru cevap B seçeneği olduğu için, bu durumda B seçeneğini işaretlememiz gerekmektedir.

Cevap B seçeneğidir.