Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, özne-yüklem ilişkisi bakımından işteş çatılı bir fiil değildir?
A) Eski dostlar, uzun bir aradan sonra parkta
buluştu.
B) Çocuklar, bahçede neşeyle
oynaştı.
C) İki komşu, yıllardır süren anlaşmazlıklarını sonunda
barıştı.
D) Öğrenciler, sınavlara daha iyi hazırlanmak için çok
çalıştı.
İşteş çatılı fiilleri bulmak için öncelikle işteş çatının ne anlama geldiğini hatırlayalım. İşteş çatılı fiiller, birden fazla öznenin karşılıklı veya birlikte yaptığı eylemleri ifade eder. Bu fiiller genellikle "-ş" eki alırlar.
- A) Eski dostlar, uzun bir aradan sonra parkta buluştu. Bu cümlede "buluştu" fiili, eski dostların karşılıklı olarak bir araya gelme eylemini ifade ediyor. Yani, birden fazla kişi bu eylemi karşılıklı olarak yapıyor. Bu nedenle işteş çatılıdır.
- B) Çocuklar, bahçede neşeyle oynaştı. Bu cümlede "oynaştı" fiili, çocukların birlikte oyun oynama eylemini ifade ediyor. Birden fazla çocuk bu eylemi birlikte yapıyor. Bu nedenle işteş çatılıdır.
- C) İki komşu, yıllardır süren anlaşmazlıklarını sonunda barıştı. Bu cümlede "barıştı" fiili, iki komşunun karşılıklı olarak barışma eylemini ifade ediyor. Her iki taraf da bu eylemi gerçekleştiriyor. Bu nedenle işteş çatılıdır.
- D) Öğrenciler, sınavlara daha iyi hazırlanmak için çok çalıştı. Bu cümlede "çalıştı" fiili, öğrencilerin bireysel olarak yaptıkları bir eylemi ifade ediyor. Her öğrenci kendi başına çalışıyor. Burada karşılıklı veya birlikte yapılan bir eylem söz konusu değil. Bu nedenle işteş çatılı değildir.
Gördüğümüz gibi, D seçeneğindeki "çalıştı" fiili işteş çatılı değildir. Diğer seçeneklerdeki fiiller ise karşılıklı veya birlikte yapılan eylemleri ifade ettiği için işteş çatılıdır.
Cevap D seçeneğidir.
