Fiilde çatı KPSS Test 1

Türkçede bazı fiiller nesne alamazken, bazıları alabilir. Nesne alabilen fiillere geçişli, alamayanlara ise geçişsiz fiiller denir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem nesne-yüklem ilişkisi bakımından geçişsiz bir fiildir?

A) Çocuklar, bahçede top oynuyor.
B) Güneş, dağların ardından yavaşça yükseliyordu.
C) Annem, misafirler için lezzetli bir pasta yaptı.
D) Öğrenciler, yeni konuyu dikkatle dinledi.

Merhaba sevgili öğrenciler! Şimdi bu soruyu adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim. Unutmayın, dil bilgisi sorularını çözerken dikkatli okumak ve mantık yürütmek çok önemlidir.

Öncelikle sorunun bizden ne istediğini anlamamız gerekiyor. Soru, hangi cümlenin yükleminin (fiilinin) geçişsiz olduğunu soruyor. Geçişsiz fiiller, nesne alamayan fiillerdir. Yani, "neyi?" veya "kimi?" sorularını sorduğumuzda cevap alamadığımız fiillerdir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Çocuklar, bahçede top oynuyor.

  Bu cümlede yüklem "oynuyor" fiilidir. "Neyi oynuyor?" diye sorduğumuzda "top" cevabını alıyoruz. Dolayısıyla bu fiil geçişlidir.

• B) Güneş, dağların ardından yavaşça yükseliyordu.

  Bu cümlede yüklem "yükseliyordu" fiilidir. "Neyi yükseliyordu?" veya "Kimi yükseliyordu?" gibi sorular soramıyoruz. Bu fiil nesne almıyor, yani geçişsizdir.

• C) Annem, misafirler için lezzetli bir pasta yaptı.

  Bu cümlede yüklem "yaptı" fiilidir. "Neyi yaptı?" diye sorduğumuzda "lezzetli bir pasta" cevabını alıyoruz. Bu fiil geçişlidir.

• D) Öğrenciler, yeni konuyu dikkatle dinledi.

  Bu cümlede yüklem "dinledi" fiilidir. "Neyi dinledi?" diye sorduğumuzda "yeni konuyu" cevabını alıyoruz. Bu fiil de geçişlidir.

Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğindeki fiil nesne alamıyor. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.