7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir" sözcüğü asıl sayı sıfatı olarak kullanılmamıştır?
A) Bir kalemim kayboldu.
B) Bir gün mutlaka buluşacağız.
C) Bir elma yedi.
D) Bir soru sorabilir miyim?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "bir" sözcüğünün hangi cümlede "asıl sayı sıfatı" olarak kullanılmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "asıl sayı sıfatı" ve "belirsizlik sıfatı" arasındaki farkı hatırlayalım:
- Asıl Sayı Sıfatı: Varlığın sayısını kesin olarak belirten sıfatlardır. "Kaç?" sorusuna cevap verirler. (Örnek: bir elma, iki kitap)
- Belirsizlik Sıfatı: Varlığın sayısını veya özelliğini kesin olarak belirtmeyen, genel bir anlam taşıyan sıfatlardır. Genellikle "herhangi bir" veya "tek" (sayısal olmayan bir teklik anlamında) yerine kullanılabilirler. (Örnek: bir gün, bir adam)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bir kalemim kayboldu.
- Burada "bir" sözcüğü, kaybolan kalemin sayısını kesin olarak belirtiyor. "Kaç kalemim kayboldu?" sorusuna "bir kalemim" cevabını verebiliriz. Bu nedenle "bir" sözcüğü burada asıl sayı sıfatı olarak kullanılmıştır.
- B) Bir gün mutlaka buluşacağız.
- Bu cümlede "bir gün" ifadesi, buluşmanın gelecekteki herhangi bir zamanda, tek bir günde gerçekleşeceğini belirtir. Yani, buluşma iki veya üç güne yayılmayacak, tek bir günde tamamlanacak anlamı taşır. "Kaç gün buluşacağız?" sorusuna "bir gün" (tek bir gün) cevabını verebiliriz. Bu nedenle "bir" sözcüğü burada asıl sayı sıfatı olarak kullanılmıştır.
- C) Bir elma yedi.
- Burada "bir" sözcüğü, yenen elmanın sayısını kesin olarak belirtiyor. "Kaç elma yedi?" sorusuna "bir elma" cevabını verebiliriz. Bu nedenle "bir" sözcüğü burada asıl sayı sıfatı olarak kullanılmıştır.
- D) Bir soru sorabilir miyim?
- Bu cümlede "bir" sözcüğü, sayısal bir değeri (bir adet) belirtmekten çok, "herhangi bir soru" veya "tek bir soru" (bir tane soru) anlamında kullanılmıştır. Yani, "bir" yerine "herhangi bir" kelimesini getirdiğimizde anlam bozulmaz: "Herhangi bir soru sorabilir miyim?" Bu kullanımda, sorunun adedinden ziyade, bir soru sorma eylemine izin istenmektedir. Bu nedenle "bir" sözcüğü burada belirsizlik sıfatı olarak kullanılmıştır.
Sonuç olarak, A, B ve C seçeneklerinde "bir" sözcüğü asıl sayı sıfatı olarak kullanılırken, D seçeneğinde belirsizlik sıfatı olarak kullanılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
